30.4.12

Είναι υπερδανεισμένη η Ελλάδα;



Τρεις οικονομολόγοι (Cecchetti, Mohanty και Zampolli) της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών (BIS), μελέτησαν το χρέος κράτους, νοικοκυριών και μη τραπεζικών επιχειρήσεων σε 18 χώρες-μέλη του ΟΟΣΑ στην 30ετία 1980-2010. Σύμφωνα με τη μελέτη, το 2010, ως ποσοστό του ΑΕΠ, το συνολικό χρέος της Ιαπωνίας ήταν 456%, των ΗΠΑ 268%, της Βρετανίας 322%, της Γαλλίας 321%, της Ιταλίας 310%, της Ολλανδίας 327%, της Ισπανίας 355%, της Πορτογαλίας 366% κ.λπ. Ο μέσος όρος των 18 ήταν 322%. Το χρέος της Ελλάδας ήταν 262% του ΑΕΠ, πολύ κάτω από τον μέσο όρο, ενώ το 2011 έκλεισε στο 279,3% του ΑΕΠ (603,9 δισ. ευρώ).

Η Ελλάδα, συνολικά, δεν είναι υπερδανεισμένη. Ποιο είναι, λοιπόν, το πρόβλημά μας; Η απάντηση κρύβεται στην ανάλυση αυτού του χρέους.

29.4.12

Πέρα από τη λογική



Το 1949, ενώ στην Ελλάδα τελείωνε ο εμφύλιος πόλεμος που ακολούθησε τη γερμανική κατοχή, στην Καλιφόρνια ένας Αγγλοϊρλανδός έδινε μια σειρά διαλέξεων με κεντρικό θέμα «Οι Ελληνες και το παράλογο». Ο Ε.Ρ. Ντοντς, καθηγητής Ελληνικών στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, αναφερόταν στους αρχαίους Ελληνες, και πέτυχε να ανατρέψει την καθιερωμένη εικόνα των Αθηναίων του Χρυσού Αιώνα ως πιστών θεραπόντων της λογικής. Οι διαλέξεις έγιναν βιβλίο, το οποίο μεταφράστηκε και στα ελληνικά.

Με πλήθος αναφορών και στοιχείων από τη λογοτεχνία, τη φιλοσοφία, την ιστορία, την κοινωνιολογία και την ανθρωπολογία, ο Ντοντς εξέτασε τα χρόνια από την ομηρική εποχή έως την άνοδο του χριστιανισμού και αποκάλυψε την (λησμονημένη) επιρροή του πρωτόγονου και του παραλόγου στη σκέψη, στο συναίσθημα και στη συμπεριφορά των αρχαίων Ελλήνων. Είδε τον Διαφωτισμό να χτίζεται πάνω στα κληρονομημένα στρώματα του πρωτόγονου και του παράλογου που φωλιάζουν βαθιά μέσα στον λαό και που είναι πάντα έτοιμα να απειλήσουν την πρόοδο.

28.4.12

Χώρος εργασίας όλη η Ευρώπη



Η πρόσκληση της υπουργού Εργασίας της Γερμανίας, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, προς τους νέους της Ευρώπης και ιδιαίτερα των χωρών του Νότου να αναζητήσουν εργασία στη χώρα της, δεν πρέπει να περάσει απαρατήρητη. Στη σημερινή Ελλάδα, βέβαια, που διακρίνεται για την προσκόλληση των παιδιών στους γονείς μέχρις ότου γίνουν... μεσόκοποι, η ενθάρρυνση για αντίστοιχη ανταπόκριση θα προκαλούσε πολλές αρνητικές αντιδράσεις. Ωστόσο, η ζωή έχει αποδείξει περίτρανα ότι η περίφημη «ελληνική πραγματικότητα» ανατρέπεται πλέον, γιατί δεν μπορεί να... συντηρηθεί.

Η ανεργία που μαστίζει στη σημερινή συγκυρία την Ελλάδα και ειδικά η ανεργία των νέων, αγοριών και κοριτσιών, είναι τρομαχτική, δημιουργεί τεράστιο κοινωνικό πρόβλημα, αλλά δεν είναι εντελώς πρωτοφανής. Κατά τη διάρκεια του 20ού αιώνα, πολλά και μεγάλα ήταν τα κύματα των Ελλήνων μεταναστών, που πήγαν να βρουν μια καλύτερη τύχη σε άλλες χώρες, πιο μακρινές ή πιο κοντινές, και μάλιστα σε εποχές που οι συγκοινωνίες και η επικοινωνία ήταν εξαιρετικά δύσκολες. Οι Ελληνες άρχισαν να μεταναστεύουν προς τις ΗΠΑ το τελευταίο τέταρτο του 19ου αιώνα. Στην πρώτη δεκαετία του 20ού, όμως, που η χώρα ήταν υπό διεθνή οικονομικό έλεγχο, η μετανάστευση πήρε μαζικό χαρακτήρα.

27.4.12

Τι πρέπει να κάνει η νεολαία;



Αντιμετωπίζοντας ένα παρόν καλπάζουσας ανεργίας και ένα μέλλον περιορισμένων προοπτικών ικανοποιητικής απασχόλησης, πολλοί νέοι άνθρωποι με ρωτούν: τι να κάνουμε; Ο, τι ακριβώς θα έπρεπε να κάνει και η χώρα εδώ και καιρό, τους απαντώ: κινηθείτε με έντονη εξωστρέφεια και αναπτύξτε στο έπακρο τις δεξιότητες και τα συγκριτικά σας πλεονεκτήματα.

Με τον καιρό διαπίστωσα πως όσοι με ρωτούν ανήκουν σε τρεις κυρίως κατηγορίες. Η πρώτη περιλαμβάνει τους νεότερους, όσους σπουδάζουν ακόμα.

26.4.12

Η Παιδεία σαν μοχλός ανάπτυξης



Συζητάμε για διεξόδους από την κρίση. Κι’ αγνοούμε στην ουσία τον βασικότερο. Το περιεχόμενο και την ανασυγκρότηση της παιδείας της χώρας. Με βάση την διεθνή ιστορική εμπειρία ο εκσυγχρονισμός και οι στοχευμένες μεταρρυθμίσεις στυην παιδεία οδηγούν σε ταχύτατες εξελίξεις και στην κατάκτηση μεγαλύτερων ρυθμών ευημερίας. Ιδιαίτερα η έμφαση σε τομείς τεχνολογικής καινοτομίας (techno-innovation) οδηγεί σε θεαματικές συνήθως εξελίξεις και επιτεύγματα.

Η μελέτη του Daniel Cohen, Globalization and Its Enemies (Η Παγκοσμιοποίηση και οι Εχθροί της) (Daniel Cohen, Globalization and Its Enemies. Mass., MIT Press, 2007) παρουσιάζει εξαιρετικό ενδιαφέρον για τις εντυπωσιακές αναφορές που κάνει για το συγκεκριμένο ζήτημα.

Η Διεθνής Εμπειρία
Οι εξελίξεις σε διάφορα σημεία τη γής, σύμφωνα με τις διαπιστώσεις και τις αναφορές του Cohen, δικαιώνουν αυτές τις εκτιμήσεις. Η διαφορά στους ρυθμούς ανάπτυξης Κίνας και Ινδίας , και το προβάδισμα του Πεκίνου στον τομέα αυτό οφείλεται κατά κύριο λόγο στις σημαντικές διαφορές στο επίπεδο της παιδείας ανάμεσα στις χώρες αυτές. Ο αναλφηβιτισμός στην Ινδία πλησιάζει το 50%. Στην Κίνα έχει καταπολεμηθεί εδώ και πολλά χρόνια κι ο πληθυσμός είναι κατά πολύ περισσότερο μορφωμένος. Βέβαια, το κριτήριο δεν είναι απλά και μόνο οι εκπειδευτικές πολιτικές και ο αναλφαβητισμός. Ρόλο παίζουν και οι επίσημες πολιτικές των κυβερνήσεων. Που ενισχύουν η αποδυανμώνουν την δυναμική που προσφέρουν τα εκπαιδευτικά συστήματα.

25.4.12

Αντι-θέσεις αντί για προτάσεις...



Αυτές τις μέρες θα ’πρεπε να συγκρίνουμε προτάσεις, να εξετάζουμε τα μέτρα που προτείνουν τα κόμματα για τη μείωση των ελλειμμάτων. Για να καταλήξουμε στα πιο εφικτά και πιο δίκαια. Παραδόξως δεν κάνουμε αυτό. Τα κόμματα της κυβέρνησης κρύβονται πίσω από την τρόικα που τον Ιούνιο θα «απαιτήσει» νέα μέτρα και το αντιμνημονιακό μέτωπο της απάτης καταγγέλλει τους «ξένους δυνάστες».

Τρία παραδείγματα. Η Βουλή ψήφισε να δοθούν οι δόσεις της χρηματοδότησης των κομμάτων. Το θέμα δεν είναι να πάρουν τη χρηματοδότηση, είναι πως αποφάσισαν με νόμο ότι τα χρήματα δεν κατάσχονται, δεν μπορούν οι κρατικές τράπεζες που δάνεισαν τα κόμματα να πάρουν τους τόκους, δεν μπορούν τα ασφαλιστικά ταμεία να εισπράξουν τις οφειλές. Η Δημοκρατική Συμμαχία κατήγγειλε το σκάνδαλο να ψηφίζεται νόμος που θέτει τα κόμματα υπεράνω του νόμου, ο Στέφανος Μάνος αποκάλυψε ότι το κόστος του ελληνικού πολιτικού συστήματος είναι πολλαπλάσιο του ευρωπαϊκού. Την άλλη μέρα, το θέμα έφυγε από τα τηλεοπτικά δελτία, end of story.

24.4.12

Η προδοσία της Δημοκρατίας



Αν επισκεφθεί κάποιος το Μουσείο Γερμανικής Ιστορίας στο Βερολίνο θα διαπιστώσει ότι η μαρκίζα αδικεί το περιεχόμενό του. Στην ουσία πρόκειται για μουσείο της Ευρωπαϊκής Ιστορίας, μιας κι από τον 11ο μ.Χ. αιώνα και μετά ο γερμανικός χώρος είναι το επίκεντρο των εξελίξεων της Γηραιάς Ηπείρου. Από τον Καρλομάγνο, στον Λούθηρο, κι από τους Πρώσους Αυτοκράτορες μέχρι τον Χίτλερ, οτιδήποτε συνέβαινε σ’ αυτόν τον χώρο γινόταν αισθητό σε κάθε γωνιά της Ευρώπης.

Το μουσείο είναι «γερμανικά» τακτοποιημένο σε περιόδους της Ιστορίας. Εχει ένα μικρό χώρο για τις γερμανικές φυλές και τη ρωμαϊκή εισβολή, αλλά το 95% είναι αφιερωμένο στην Ιστορία από τον Καρλομάγνο και μετά. Μόνο στον Μεσοπόλεμο επισκέπτης νιώθει να χάνει το νήμα της Ιστορίας. Ειδικά την περίοδο 1918-1933, την εποχή δηλαδή της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης. Εκεί υπάρχουν όλα. Η ήττα και ο εθνικισμός, η οικονομική κρίση και η ελπίδα, κομμουνιστικές κι ακροδεξιές «επαναστάσεις», η έκρηξη του πνεύματος της δημιουργίας, της τέχνης και το φαιό τέλος.

Πολλοί συγκρίνουν τη σημερινή κατάσταση της Ελλάδος με εκείνη που επικρατούσε κατά τη Δημοκρατία της Βαϊμάρης (χωρίς, φυσικά, την έκρηξη των γραμμάτων και των τεχνών). Η σύγκριση είναι χοντρική: παγκόσμια οικονομική κρίση, φτώχεια και ανεργία, άνοδος των πολιτικών άκρων, υπερίσχυση του ακροδεξιού άκρου, ναζισμός, πόλεμος, καταστροφή κ.λπ. Το ερώτημα σαφές: θα επαναληφθεί η Ιστορία;

23.4.12

Η αυτοκτονία των φιλελευθέρων



Σχόλιο: δεν έχω πειστεί, σε αντίθεση με τον αρθρογράφο, ότι η (προ)εκλογική συνεργασία των διαφόρων φιλελεύθερων (ΔΡΑΣΗ, ΔΗΣΥ, ΦΙΣ) και φιλελευθερεπίγραφων (ΔΗΞΑΝ) κομμάτων θα μπορούσε να εγγυηθεί και άθροιση των ψήφων τους στην κάλπη, πιστεύω περισσότερο στην καθημερινή προσπάθεια των φιλελεύθερα σκεπτόμενων και δρώντων πολιτών να προσεταιριστούν και να πείσουν άλλους πολίτες για την ορθότητα και την προοπτική της φιλελεύθερης πρότασης. Σε κάθε περίπτωση, ας μην κλαίμε πάνω στο χυμένο γάλα, ας προσπαθήσουμε να αυξήσουμε την φιλελεύθερη παρέμβαση και κοινότητα στην Ελλάδα έστω και χωρίς «παντρέματα»... Γ.Π.Τ.

...Η ευκαιρία ήταν μοναδική. Οι Έλληνες φιλελεύθεροι μπορούσαν για μία φορά να συνασπισθούν, να ενώσουν τις δυνάμεις τους και τις φωνές τους και να μπουν στο ελληνικό Κοινοβούλιο με δώδεκα ή και είκοσι εκπροσώπους. Θα μπορούσαν δε, με αφετηρία αυτή την κοινοβουλευτική τους παρουσία, να δημιουργήσουν ένα ισχυρό ελληνικό φιλελεύθερο κόμμα, τα οποίο αύριο θα μπορούσε να εξελιχθεί και σε πολιτικό φορέα εξουσίας προς όφελος της χώρας –μία χώρα που σήμερα, όσο ποτέ άλλοτε, έχει άμεση ανάγκη από φιλελεύθερες αντιλήψεις, ιδέες, πρακτικές και δημιουργικές πρωτοβουλίες.

12.4.12

Πολιτικοί & Social Networks, συνήθως ένα αταίριαστο ζευγάρι



Χθες προκηρύχθηκαν οι από καιρό αναμενόμενες βουλευτικές εκλογές και τις επόμενες ημέρες αναμένεται να ακολουθήσουν σωρηδόν οι ανακοινώσεις υποψηφίοτήτων και ψηφοδελτίων. Η πολυδιάσπαση του πολιτικού σκηνικού σημαίνει πολλούς περισσότερους υποψηφίους, κάτι που σε συνδυασμό με την οικονομική κρίση θα οδηγήσει τους περισσότερους από αυτούς να επιλέξουν τα κοινωνικά δίκτυα (κυρίως το facebook και το twitter) ως εργαλεία για την προώθηση της υποψηφιότητας τους (πέραν της φυσιολογικής προσωπικής επαφής σε σπίτια, καφενεία κλπ). Είναι θεμιτή η φιλοδοξία πολιτικών και κομμάτων να εμφανίσουν σε αυτές τις εκλογές, δραστηριότητες στα Κοινωνικά Δίκτυα... Είτε λογω της κρίσης, είτε εξαιτίας της ηλεκτρισμένης ατμόσφαιρας, αρκετές προσπάθειες θα ειναι αμήχανες έως και ελλειπώς σχεδιασμένες. Το γιατι το αναλύει η παρακάτω ανάρτησή του επικοινωνιολόγου Στάθη Χαϊκάλη στη Lifo, (με την οποία θα σας αποχαιρετήσω για μερικές μέρες ευχόμενος Καλό Πάσχα)!

11.4.12

Προσωπικά δεδομένα και αδιαφάνεια



Η προστασία των προσωπικών δεδομένων είναι μεγάλη κατάκτηση. Αφορά τις προηγμένες χώρες, όπου υπάρχει οργάνωση και μηχανοργάνωση, εκεί δηλαδή που κρατικοί και ιδιωτικοί μηχανισμοί μπορούν να απειλήσουν αυτό που οι Αγγλοσάξονες ονομάζουν privacy, μια έννοια τόσο ξένη στην Ελλάδα, που ακόμη δεν έχουμε κοινά αποδεκτή λέξη γι’ αυτή άλλοι την ονομάζουν «ιδιωτικότητα», άλλοι «προστασία της ιδιωτικής ζωής».

Αλλά και στις αγγλοσαξονικές χώρες η προστασία της ιδιωτικής ζωής είναι σχετικά νέα υπόθεση. Υπάρχει στο εθιμικό δίκαιο (common law) της Βρετανίας αλλά αφορούσε τη φυσική παραβίαση του οικογενειακού ασύλου («το σπίτι μου είναι το κάστρο μου») και όχι τη διάχυση πληροφοριών για τα άτομα. Είναι χαρακτηριστικό ότι το δικαίωμα στην προστασία της ιδιωτικής ζωής δεν υπάρχει στο Σύνταγμα των Ηνωμένων Πολιτειών, που παραμένει το πιο φιλελεύθερο του κόσμου. Υπάρχει μεγάλη συζήτηση που ξεκινά από ένα σημαντικό άρθρο των Samuel D. Warren και Louis D. Brandeis στο Harvard Law Review το 1890, υπάρχουν δικαστικές αποφάσεις, αλλά όχι και συνταγματική διάταξη.

10.4.12

Βολικοί αποπροσανατολισμοί, άβολες αλήθειες



“The public will believe anything, so long as it is not founded on truth”. - Edith Sitwell.

Τώρα που δεν υπάρχουν φράγκα για ρουσφέτια και τάματα με λαγούς και πετραχήλια, οι επαγγελματίες πολιτικάντηδες το έριξαν στην φυλετική και εθνική καθαρότητα. Και όσο πλησιάζει η ημερομηνία των εκλογών, θα βγαίνουν στην επιφάνεια διάφορα παράπλευρα θέματα προς πολιτικό αντίλογο, που ουδεμία σχέση έχουν με την πραγματικότητα της ύφεσης και της οικονομικής πολιτικής που σκοπεύει να ακολουθήσει το κάθε κόμμα.

Δεδομένου ότι ο λαϊκισμός της αριστεράς και της ακροδεξιάς επέβαλλαν την αντιμνημονιακή στάση ως σταθερή επικοινωνιακή αξία που διέπει 9 υποψήφια κόμματα για είσοδο στη Βουλή, η πλειοψηφία του πολιτικού κόσμου θεωρεί ότι μπορεί να αποφύγει την πραγματικότητα, υποτιμώντας και πάλι τη νοημοσύνη του κόσμου.

9.4.12

Εκλογές ή αλλαγές; Και εκλογές και αλλαγές!


Διάβαζα τις προάλλες μια συνέντευξη του προέδρου του Ελεγκτικού Συνεδρίου κ. Ιω. Καραβοκύρη στην Καθημερινή της Κυριακής. Ομολογώ πως προβληματίστηκα με αυτά που «με παρρησία» είπε «για πρώτη φορά», «αποκαλύπτοντας μια απίστευτη εικόνα σπατάλης στο Δημόσιο και την Τοπική Αυτοδιοίκηση» (στα εισαγωγικά είναι η γραφή της δημοσιογράφου του ρεπορτάζ κας Ιωάννας Μάνδρου).

Ξεπερνώ το ότι ο κ. Καραβοκύρης επικρίνει σήμερα ανοιχτά το σύστημα για τον έλεγχο των οικονομικών πολιτικών και κομμάτων, ξεπερνώ το ότι μετά από πολλά χρόνια διαφθοράς και σπατάλης ακούμε σήμερα «επισήμως» ότι τα «οικονομικά του κράτους δεν ελέγχονται ουσιαστικά», εύχομαι και ελπίζω (παρά το δημοσιογραφικό «για πρώτη φορά») να έχουν τεθεί και πάλι αλλά να μην έχουν δει το φως της δημοσιότητας.

Αν κάτι με προβλημάτισε πραγματικά αφού διάβασα τη συνέντευξη είναι το γιατί τα αυτονόητα πρέπει να είναι αποτέλεσμα επανάστασης, προβληματίστηκα γιατί στον τόπο μας όλοι συζητούμε για τις εκλογές που ΠΡΕΠΕΙ να γίνουν αλλά κανείς δεν συζητά ουσιαστικά για τις αλλαγές που έπρεπε να έχουν γίνει και που πρέπει ούτως ή άλλως να γίνουν έστω και την επόμενη ημέρα των εκλογών για να σώσουμε ότι περισώζεται.

6.4.12

Οι φόροι απειλούν την ελευθερία μας



Τα στοιχεία που παρέθεσε τις προηγούμενες ημέρες η Εθνική Συνομοσπονδία Ελληνικού Εμπορίου καταδεικνύουν την τραγική κατάσταση στην οποία βρίσκεται η ελληνική οικονομία. Το έτος 2011 έκλεισαν 68.000 περίπου μικρομεσαίες επιχειρήσεις οδηγώντας στην ανεργία 135.000 εργαζομένους και σύμφωνα με τους υπολογισμούς της ομοσπονδίας το 2012 οι αριθμοί των εργαζομένων που θα μεταπέσουν στην ανεργία θα κυμανθούν στα ίδια επίπεδα. Σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις δεν αντέχουν πλέον την εξοντωτική φορολογία που αποτελεί τον κυριότερο λόγο διακοπής της επιχειρηματικής τους δραστηριότητας.

5.4.12

Ο Δωδεκάλογος του Αγανακτισμένου Αντι-Μνημονιακού



Εκλογές - λένε -ότι έρχονται, Σαμαράς και Βενιζέλος ετοιμάζονται να συγκατοικήσουν προετοιμάζοντας τη νέα έκδοση διάσωσης της ελληνικής οικονομίας και βεβαίως στοχεύοντας στην βελτίωση των βιογραφικών τους, εμπλουτίζοντας τη γκάμα της εμπειρίας τους με νέα κυβερνητικά αξιώματα . Για μια ακόμη φορά επιχειρείται εν μέσω τεχνητών ή πραγματικών εκβιαστικών διλημμάτων η εξασφάλιση της ψήφου του εκλογικού σώματος, πριν - αχ! το αιώνιο δράμα του νεο-Έλληνα - την επιβολή νέων περικοπών, νέων μέτρων και καινούριων επώδυνων μεταρρυθμίσεων.

Εμείς, από την πλευρά μας, προσπαθώντας να συμβάλλουμε σ' αυτή τους την προσπάθεια, θα συμμαζέψουμε εδώ κάποια επιχειρήματα του σύγχρονου Αντι-Μνημονιακού Κινήματος, που θα διευκολύνουν τον ψηφοφόρο που ναι μεν δεν του πολυαρέσουν τα μέτρα, το ξέρει ότι θα του τα επιβάλλουν, αλλά από την άλλη δεν μπορεί να απαγκιστρωθεί από τις παραδοσιακές πολιτικές δυνάμεις και τα πρόσωπα που αγάπησε όλα αυτά τα χρόνια. Έτσι, ο κλασσικός Έλλην ψηφοφόρος θα έχει λιγότερες ίσως τύψεις μπροστά στην κάλπη και έτσι θα έχει ένα πιο εύκολο έργο.

4.4.12

Αραίωση αλλοδαπών



Υπάρχει κάτι που δεν είπε ο κ. Μ. Χρυσοχοΐδης στους περιφερειάρχες, κάτι που θα τους βοηθούσε να δουν σφαιρικά το ζήτημα των μεταναστών. Αν στο κέντρο της Αθήνας συνεχιστούν οι συστηματικοί έλεγχοι, αν αρχίσει επισήμως η παρενόχληση των κυκλωμάτων (λαθρεμπορίας, σωματεμπορίας, επαιτείας, διαρρήξεων) τα πλήθη των παρανόμων θα μετακινηθούν. Θα αναζητήσουν αλλού έδρα για τις δραστηριότητές τους. Το βέβαιον είναι ότι δεν θα εγκατασταθούν στην πλας ντε Βοζ.

Αυτό που δεν είπε ο κ. Χρυσοχοΐδης στους περιφερειάρχες είναι ότι με τους συστηματικούς ελέγχους στην Αθήνα οι παράνομοι θα εξαπλωθούν, πρώτα στην Αττική και πολύ γρήγορα στα παγκάκια της Λαμίας, στα ερειπωμένα κτήρια της Κορινθίας. Κατόπιν – όπως καταγράφεται – θα αρχίσουν να κοινωνικοποιούνται όπου μπορούν: θα γίνουν σκλάβοι στα χωράφια, δούλοι άνευ ενσήμων σε σπίτια, συνεργάτες σε κυκλώματα, συνέταιροι στο έγκλημα.

3.4.12

Η χώρα του Αισχρού Συμβιβασμού



Πριν από δύο εβδομάδες βρέθηκα στην Ιταλία, όπου μου δόθηκε η ευκαιρία να ακούσω τον πρωθυπουργό Μάριο Μόντι και να συνομιλήσω με παράγοντες της χώρας. Μου έκανε μεγάλη εντύπωση η εμφανής διάθεση της ιταλικής κυβέρνησης να προχωρήσει σε βαθιές ρήξεις. Η μεταρρύθμιση π.χ. της εργατικής νομοθεσίας προχωρά με τρόπο που θα φαινόταν αδύνατος πριν από λίγο καιρό. Αντίθετα, η χώρα μας εξακολουθεί να καρκινοβατεί. Πρόσφατα, ο υπουργός Παιδείας ομολόγησε πως η κατάσταση στην τριτοβάθμια παιδεία είναι έκρυθμη, καθώς ο νόμος που ψηφίστηκε από τη Βουλή δεν εφαρμόζεται: κανένα από τα είκοσι τέσσερα πανεπιστήμια της χώρας δεν έχει εκλέξει το προβλεπόμενο Συμβούλιο Διοίκησης. Ομως αντί να αδράξει την ευκαιρία αυτή για να προχωρήσει, αν όχι σε ρήξεις, τουλάχιστον στην εφαρμογή του νόμου, αποφάσισε να συμπορευτεί με τους αντιπάλους των αλλαγών.