20.12.12

Χρώμα, φως και η διάθεση να αλλάξουμε, το μάθημα από την Αθήνα του χθες...



Η φωτογραφία (από τα Φωτογραφικά Αρχεία Μουσείου Μπενάκη) απεικονίζει την αρχή της Σταδίου, διασταύρωση με Αιόλου και Πατησίων, στην γιορταστική Αθήνα του Δεκεμβρίου του 1960. Την είδα προ ημερών στο facebook. Φανταχτερή, εντυπωσιακή. Θυμήθηκα τη Σταδίου όπως είναι σήμερα στο ίδιο κομμάτι, μαύρη, βρώμικη, μίζερη, τη βλέπω κάθε φορά που από το μετρό της Ομόνοιας ανεβαίνω στο γραφείο του Δημήτρη, δίπλα σ'εκείνο το ερείπιο (κυριολεκτικά) της οδού Σανταρόζα...

«Καμία σχέση με το σήμερα», σκέφτηκα, «τότε οι άνθρωποι περνούσαν όμορφα, διασκέδαζαν, κυκλοφορούσαν, ψώνιζαν, είχαν». Μετά κοίταξα προσεκτικά τη λεζάντα: «Δεκέμβριος του 1960». Δαγκώθηκα. Σφίχτηκα.

«Όχι, το 1960 η Ελλάδα δεν ήταν πλούσια. Ούτε είχε λύσει τα προβλήματα της. Απλά από το άσχημο και κακόηχο της μιζέριας και του λαϊκισμού επέλεγε το χρώμα, την αισιοδοξία, την προοπτική», σκέφτηκα.

Μοιράστηκα τη σκέψη μου στο facebook, «η δεκαετία του '60 ήταν ορμητική και αισιόδοξη. Μουσική, θέατρο, τέχνες, τουρισμός, κινηματογράφος, δημιουργία παντού. Ανακόπηκε βίαια από την άθλια δικτατορία, που το μεγαλύτερό της έγκλημα ήταν ότι πάνω που η χώρα πλησίαζε πραγματικά τα μεγάλα διεθνή ρεύματα, την ξαναέκλεισε στο ασφυκτικό κλίμα του κατηχητικού και της εθνικοφροσύνης. Η κοινωνία τότε λοξοδρόμησε. Βρήκε διέξοδο στα μπουζούκια και στον καταναλωτισμό. Την 21η Απριλίου ήταν που χάθηκε αυτή η λαμπερή εικόνα...», συμφώνησε και σχολίασε ο Ορέστης, πανεπιστημιακός και εκ των νουνεχών συνομιλητών μου σε πολιτικά και κοινωνικά forum.

Δεν ξέρω αν είναι προβληματική η εποχή ή οι άνθρωποι της, ξέρω όμως πως στις μέρες μας πλεονάζει η τάση να βάζουμε «βαρίδια», να προσγειώνουμε απότομα όποιον προσπαθεί να επαναφέρει τον δημόσιο διάλογο στα πολλά θετικά που μπορούμε να διδαχτούμε από τις κρίσεις και τις δύσκολες στιγμές της ελληνικής και παγκόσμιας ιστορίας και να επικεντρώσει στην ανάγκη να κοιτάξουμε μπροστά και να συνεχίσουμε να προσπαθούμε.

Όπως πχ συνέβη και στην παραπάνω κουβέντα, όταν ευθύς κάποιος έσπευσε να μας πιέσει να αφήσουμε αυτό που βλέπαμε και τους συνειρμούς που μας δημιουργούσε και να συζητήσουμε για κάποια κωφάλαλη συμπολίτη μας που είχε ανέβει στη στολισμένη σκαλωσιά του δήμαρχου Αθηναίων στο Σύνταγμα απειλούσα να αυτοκτονήσει καθώς η παράλυτη, κακομαθημένη και αδιάφορη για τον πολίτη κρατική γραφειοκρατία της στερούσε με την προκλητική αδράνεια της επιδόματα που η κοινωνία είχε αποφασίσει πως εδικαιούτο και τα επλήρωνε.

Προσωπικά αρνούμαι να μπω στην λογική της περιδίνησης, του προς τα κάτω. Άνθρωπος ετυμολογικά είναι ο «άνω θρώσκων» και προσπαθώ να το τιμήσω. Η προοπτική και η οπτική των πραγμάτων σε μια κοινωνία είναι θέμα επιλογών και κατευθύνσεων της κοινωνίας στο σύνολο της. Πάντα σε μια κοινωνία θα υπάρχει μία κωφάλάλη που θα απειλεί να αυτοκτονήσει στο κέντρο της πόλης αλλά η κοινωνία όλη δεν μπορεί να περιστρέφεται γύρω από την αυτοκτονική της διάθεση.

Θυμήθηκα την Αμερική και την πρόσφατη περιπέτεια τους με την δολοφόνία των 26 νηπίων στο NewTown του Connecticut. Είναι δραματικό το γεγονός και πρέπει να διδαχθούν πολλοί και να αλλάξουν περισσότεροι, η κοινωνία τους όμως δεν επιλέγει να προβάλλει την αντιπαράθεση (που υπάρχει!) για τα όπλα και τις διάφορες πολιτικές κόντρες επί του θέματος, επιλέγει να προβάλλει τον ηρωισμό κάποιων δασκάλων για να μην σκοτώσει την ελπίδα και την προοπτική.

Έτσι και στη φωτογραφία αυτή, ο λόγος γίνεται για την αισιόδοξη δυναμική μιας εποχής, που παρά τις πολλαπλές δυσκολίες εναντιωνόταν στη μιζέρια. Περιπτώσεις, η Αθήνα του '60 και η Αμερική του '12, που δεν διαφέρουν καθόλου από την αστόλιστη, μίζερη και σκοτεινή Αθήνα του '12.

Στην κοσμοθεωρία μου είναι σαφές πως οι κοινωνίες προχωρούν και στο προχώρημα αυτό καποιοι επιλέγουν να μένουν πίσω, αυτοκτονώντας ή όπως αλλιώς. Αυτούς η κάθε κοινωνία μπορεί να τους λογίζει ως μέλη της, για όσο όμως διάστημα θα μπορούν έστω και στοιχειωδώς να παρακολουθούν και να συμμετέχουν στα δρώμενα της. Μετά από το σημείο αυτό, τίθενται αυτοδίκαια εκτός κοινωνικού γίγνεσθαι, έρμαια και θύματα αποκλειστικά των δικών τους εσφαλμένων επιλογών, της δικής τους ατομικής ευθύνης.

Γιατί η κοινωνία, το σύνολο, μπορεί να καθυστερήσει την εξέλιξη της ώστε να προλάβουν και οι ανίσχυροι αλλά δεν μπορεί να την αναστείλει για να μην δυσαρεστήσει τους αρνητές της.

Σκληρό αλλά το μόνο που μπορούμε να κάνουμε για αυτούς είναι προχωρώντας να μελετήσουμε και να άρουμε τις συνθήκες που τους κάνουν να μην θέλουν να ακολουθήσουν (αυτό έκανε η κοινωνία το '60) και βέβαια να φροντίσουμε να θωρακίσουμε την πρόοδο μας ώστε να μην μπορεί να την ανακόψει κάποιος παράφρων (αυτό που προσπαθεί να κάνει η σημερινή Αμερική).

Και να συνειδητοποιήσουμε πως το χρώμα, το φως και η καλή διάθεση φανερώνουν μεν τις δυσκολίες αλλά αποκαλύπτουν και τα «βαρίδια» μας και μας βοηθούν να τα ξεπεράσουμε, να αλλάξουμε, να προχωρήσουμε. Είναι το μάθημα που μας δίνει η Αθήνα του χθες, ένα μάθημα που όσο πιό γρήγορα πάρουμε τόσο πιό γρήγορα θα αλλάξουμε το μέλλον μας...

Καλές γιορτές και καλή χρονιά!