26.8.11

Πού ’ναι το κράτος;



* δημοσίευση στο blog του Λεωνίδα Ηρακλειώτη, Έλληνα εγκατεστημένου μόνιμα στην Αμερική, στις 12.08.2011

Σχεδόν 22 χρόνια στις ΗΠΑ μέχρι σήμερα, οι επαφές μου με δημοσίους υπαλλήλους ήταν ελάχιστες. Τις απαριθμώ παρακάτω επειδή περιγράφουν χαρακτηριστικά πιστεύω την οργάνωση δημόσιας διοίκησης με αντικείμενο την εξυπηρέτηση δίχως ταλαιπωρία.

  • 1990, συνέντευξη 15 λεπτών με προξενικό υπάλληλο των ΗΠΑ στην Αθήνα για την πρώτη μου φοιτητική βίζα.
  • 1991, εξέταση οδήγησης 30 λεπτών από πολιτειακό υπάλληλο στο Ohio για άδεια οδήγησης.
  • 1992, συνέντευξη 15 λεπτών με προξενικό υπάλληλο των ΗΠΑ στην Αθήνα για τη δεύτερη μου φοιτητική βίζα.
  • 1992, συναλλαγή 5 λεπτών με πολιτειακό υπάλληλο στο Colorado για απόκτηση άδειας οδήγησης στην πολιτεία δίχως απολύτως κανένα παραστατικό παρά την ισχύουσα άδεια από την πολιτεία του Ohio και ένα παράβολο $20.
  • 1996, συναλλαγή 5 λεπτών με πολιτειακό υπάλληλο στο Illinois για απόκτηση άδειας οδήγησης στην πολιτεία δίχως απολύτως κανένα παραστατικό παρά την ισχύουσα άδεια από την πολιτεια του Colorado και ένα παράβολο $20.
  • 2000, συναλλαγή 3 λεπτών με πολιτειακό υπάλληλο στο Illinois για ανανέωση άδειας οδήγησης δίχως απολύτως κανένα παραστατικό παρά την ισχύουσα άδεια και ένα παράβολο $25.
  • 2001, παρουσία σε δίκη 20 λεπτών για υπερβολική ταχύτητα (ανευ δικηγόρου, αθωώθηκα).
  • 2010, συναλλαγή 3 λεπτών με πολιτειακό υπάλληλο στο Illinois για ανανέωση άδειας οδήγησης δίχως απολύτως κανένα παραστατικό παρά την ισχύουσα άδεια και ένα παράβολο $30.
  • 2010, συνέντευξη 30 λεπτών με υπάλληλο της ομοσπονδιακής μεταναστευτικής υπηρεσίας για την απόκτηση υπηκοότητας.
  • 2010, συναλλαγή 10 λεπτών με ταχυδρομικό υπάλληλο για την κατάθεση αίτησης διαβατηρίου.

Στις συναλλαγές παραπάνω δεν υπολογίζω βεβαίως τις αγορές γραμματοσήμων στο ταχυδρομείο (οι ταχυδρομικοι είναι ομοσπονδιακοί δημόσιοι υπάλληλοι) ή τον έλεγχο χειραποσκευών στο αεροδρόμιο (το προσωπικό είναι υπάλληλοι ομοσπονδιακής υπηρεσίας). Ούτε και τις κλήσεις προς την Αστυνομία για διάφορα περιστατικά (κατά μέσο όρο 1 το χρόνο). Επίσης για την απόκτηση πράσινης κάρτας και υπηκοότητας έπρεπε να δώσω δακτυλικά αποτυπώματα. Αυτό έγινε με ραντεβού σε ιδιωτική εταιρεία που εκτελεί το έργο για λογαριασμό της αρμόδιας ομοσπονδιακής υπηρεσίας.

Στην συντριπτική πλειοψηφία οι συναλλαγές μου με το δημόσιο (σε τοπικό, πολιτειακό, και ομοσπονδιακό επίπεδο) ήταν δι αλληλογραφίας (πχ συμπλήρωση εντύπου) ή μεσω διαδικτύου. Με τις μεθόδους αυτές απέκτησα δυο προσωρινές άδειες εργασίας (τις γνωστές H1B θεωρήσεις διαβατηρίου), την πράσινη κάρτα, άδεια πιλότου μονοκινητήριου αεροσκάφους (έχει λήξει), άδεια οπλοκατοχής, εκλογική ταυτότητα, και άδεια ραδιοερασιτεχνικού σταθμού. Επίσης αγόρασα σπίτι, αυτοκίνητο, και σκάφος, διεκπεραίωσα διάφορες συναλλαγές για οικοδομικές άδειες για το σπίτι (με μεγιστο χρόνο έκδοσης 2 ημέρες), ιδρυτικό καταστατικό και άδεια για ΕΠΕ, πινακίδες και ετήσιες άδειες κυκλοφορίας οχημάτων, φορολογικές δηλώσεις, κτλ.

Μέσω διαδικτύου κατέθεσε η σύζυγός μου την αίτηση και απέκτησε άδεια εξάσκησης κλινικού επαγγέλματος. Η αίτηση δεν συνοδευόταν από κανένα δικαιολογητικό· αυτά τα αναζήτησε και επιβεβαίωσε η αρμόδια αρχή και εξέδωσε την άδεια σε ~10 εργάσιμες μέρες.

Συνδέσεις για νερό και υπηρεσία απορριμάτων (δημοτικές υπηρεσίες) γίναν επίσης μεσω διαδικτύου, όπως και οι συνδέσεις ηλεκτρικού, τηλεφώνου, και καλωδιακής που παρέχονται από ιδιωτικές εταιρειες. Το φθινόπωρο το αυτοκίνητό μου θα πρέπει να περάσει ΚΤΕΟ και το ραντεβού κλείστηκε μεσω διαδικτύου.

Ποτέ δεν μου ζητήθηκε κάποιο παραστατικό που θα έπρεπε να το αναζητήσω (ανα)τρέχοντας σε άλλη υπηρεσία. Οι περισσότερες συναλλαγές διεκπεραιώνονταν με βάση μια απλή αίτηση/έντυπο. Υπάλληλο της εφορίας στις ΗΠΑ δεν έχω συναντήσει ποτέ. Σε τοπικό επίπεδο κάθε έτος πρέπει να ανανεώνουμε τις άδειας για τα κατοικίδια μας, τον συναγερμό στο σπίτι, και την πρόσβαση στο ειδικό πάρκο για σκυλιά. Όλα μέσω διαδικτύου.

Φέτος επίσης κατέθεσα ένσταση κατά της αύξησης της αντικειμενικής αξίας του σπιτιού μας επειδή την θεώρησα υπερβολική. Μου πήρε 10 λεπτά να καταθέσω την αίτηση μέσω διαδικτύου, παραθέτοντας συγκριτικά στοιχεια για άλλα ακίνητα παρόμοια με το δικό μας (τα οποία βρήκα με απλή αναζήτηση στην ιστοσελίδα της κομητείας μας στην οποία κατέθεσα και την ένσταση). Η απάντηση ήρθε σε 10 εργάσιμες, η ένστασή μου έγινε δεκτή και η αντικειμενική αξία δεν αυξήθηκε.

Η εμπειρία μου είναι αποτέλεσμα ενός μηχανισμού δημόσιας διοίκησης που έχει σχεδιαστεί ώστε να βελτιστοποιεί την εξυπηρέτηση του κοινού. Τέτοιοι μηχανισμοί λειτουργούν με βάση μακροσκοπικές προδιαγραφές. Δηλαδή: γνωρίζεις εκ των προτέρων τι πρέπει να κάνεις και πόσο καιρό θα πάρει.

Για παράδειγμα: η σύζυγός μου μόλις έκανε αίτηση για να πολιτογραφηθεί αμερικανή υπήκοος. Η διαδικασία απαιτεί μια αίτηση, δυο φωτογραφίες, αντίγραφο της πράσινης κάρτας, και παράβολο των $680. Εκ των προτέρων γνωρίζεις πως αν δεν υπάρξει πρόβλημα, η αίτηση θα εγκριθεί σε 5 μήνες. Την αίτηση την ταχυδρομείς και δεν χρειάζεται να τρέχεις σε υπηρεσίες περιμένοντας στην ουρά. Ούτε και περιμένεις μπροστά από κάποιον υπάλληλο να την κοιτάξει και να την παραλάβει. Αν έχεις κάνει σωστά την αίτηση, η διαδικασία θα κυλήσει μια χαρά και κάποια στιγμή θα κλείσεις ραντεβού για την συνέντευξη και την ορκομωσία. Μέχρι τώρα η διαδικασία παει ρολόι: 21 Ιουλίου ταχυδρομήθηκε η αίτηση, 25 Ιουλίου παραλήφθηκε και μας ήρθε σχετική ειδοποίηση με email, 28 Ιουλίου επίσης με email πληροφορηθήκαμε για ραντεβού δακτυλικών αποτυπωμάτων το οποίο ήδη κλείσαμε για τις 25 Αυγούστου στις 3 μμ, σε κέντρο εξυπηρέτησης 2 χλμ από το σπίτι μας.

Το αποτελεσματικό κράτος είναι απρόσωπο.