10.7.11

Δημοκρατία ή κομματοκρατία;



«...Για μένα, η κακοδαιμονία της χώρας έχει να κάνει με την κομματικοκρατία. Τα κόμματα, ιδίως μετά τη μεταπολίτευση, μαζικοποιήθηκαν χωρίς να εκδημοκρατιστούν και να αμβλύνουν τα πελατειακά και λαϊκιστικά χαρακτηριστικά τους. Δηλαδή, κατόρθωσαν να διεισδύσουν σε όλους τους μαζικούς χώρους και να καταργήσουν τις αξίες και την αυτόνομη λογική. Από το πανεπιστήμιο μέχρι τα επαγγέλματα, τα σπορ, την τέχνη κ.λπ. Στην Ελλάδα, δεν υπάρχει κομματική δημοκρατία, αλλά κομματικοκρατική δημοκρατία.» Σκληρά λόγια αλλά πέρα για πέρα αλήθεια, που διάβασα σε μια παλαιότερη συνέντευξη του Νίκου Μουζέλη, ομότιμου καθηγητή LSE, στο περιοδικό Κ της Καθημερινής.

«Οπου η μετάβαση από την κομματικοκρατική δημοκρατία στην κομματική δημοκρατία μοιάζει αδύνατη;» κάνει την επόμενη ερώτηση ο δημοσιογράφος. «Είναι πολύ δύσκολη. Διότι έχουμε μια κοινωνία που δεν διαθέτει αντίβαρα. Τα κόμματα δεν ελέγχονται. Γιάννης κερνάει, Γιάννης πίνει...» είναι η απάντηση.

Ξαναθυμήθηκα τα αποσπάσματα αυτά διαβάζοντας την οργισμένη αντίδραση εκπροσώπων του κομματοκρατικού συστήματος για τους προπηλακισμούς που δέχονται από πολίτες αλλά και το εντυπωσιακό 49% του «συμφωνώ με τους προπηλακισμούς» που καταγράφηκε σε δημοσκόπηση που ανακοινώθηκε σήμερα. Αν κάτι αποκαλύπτει το νούμερο αυτό είναι το μέγεθος της κομματοκρατίας και η ισχύς της ειδικά τώρα που δαγκώνει το χέρι που τόσα χρόνια φίλαγε.

Συνδυάστε τα με το έλλειμμα παιδείας, την αδυναμία σκέψης, σύνθεσης και πρότασης, την άρνηση ευθύνης και γνώμης που καταγράφεται καθημερινά στην κοινωνία μας από μεγάλο μέρος της, πολύ μεγαλύτερο από κάθε αντίστοιχη περίοδο στο μακρύ ιστορικό μας παρελθόν, και θα έχετε μια εικόνα της δύσκολης αφετηρίας όσο και του ακόμα δυσκολότερου έργου που πρέπει να διανυθεί για να ξαναγίνουμε ευνομούμενη, δημοκρατική, πολιτισμένη χώρα. Γιατί τώρα δεν είμαστε -δυστυχώς- τίποτα από αυτά...

Η χώρα έχει ανάγκη από μία κάθαρση με την αριστοτελική έννοια, πρέπει να αναθεωρήσει ριζικά τις αξίες της εγκαταλείποντας δια παντός το θλιβερό παρόν της αλλά και το πρόσφατο παρελθόν της, τουλάχιστον αυτό των τελευταίων τριάντα χρόνων όταν η αριστεία αντικαταστάθηκε με τον νεποτισμό και την αναξιοκρατία, όταν η άμιλλα υποχώρησε στον εύκολο, τον χωρίς κόπο, πλουτισμό της ευνοιοκρατίας, όταν η ποιότητα ζωής ως σύνολο αξιών πολιτισμού υποχώρησε μπροστά στην κενή περιεχομένου ευζωία της βλαχοπολυτέλειας, της απόλαυσης χωρίς παραγωγή, των δανεικών χωρίς επιστροφή...

Και η κάθαρση αυτή σημαίνει να επιστρέψουμε στα βασικά, να βγούμε από το θλιβερό παρόν με λιγότερα ελαττώματα από αυτά με τα οποία μπήκαμε, να γίνομε πιο καθαροί, καλύτεροι, διαφορετικοί. Αρχής γενομένης από τη ρίζα του κακού, τα ίδια τα κόμματα, που εμείς αναδείξαμε ως κυρίαρχους ρυθμιστές της ζωής μας, αυτά με τα οποία τώρα αγανακτούμε αρνούμενοι να δουμε την πραγματικότητα, τη δική μας ευθύνη για τον εκτροχιασμό τους.

Ας ξαναδούμε λοιπόν τα κόμματα ως ενώσεις πολιτών με κοινά πιστεύω, απόψεις και πεποιθήσεις, ως «οργανικές εκφράσεις της κοινωνίας», και όχι ως τη σημερινή τους μορφή των κατ' εξοχήν κρατικά εξαρτημένων γραφειοκρατιών (κακο)διαχείρισης του δημοσίου και ιδιωτικού πλούτου. Ας επιμείνουμε να λειτουργούν με διαφάνεια, με δομές, με κανόνες. Ας ορίσουμε ότι θα χρηματοδοτούνται όχι ανεξέλεγκτα αλλά σε απόλυτη συνάφεια με τον αριθμό των ταμειακώς τακτοποιημένων μελών τους. Αν θεωρούμε π.χ. μια εταιρεία βιώσιμη όσο ο δανεισμός της διατηρείται ίσος με το 100% των πραγματικών της εσόδων και οι τόκοι της, νέοι και παλιοί, δεν ξεπερνούν το 30%, γιατί να μην εφαρμόσουμε τον απλό κανόνα αυτό και στα πολιτικά κόμματα;

Μπορούμε να φτιάξουμε ένα απλό σύστημα εσόδων-εξόδων online και να ορίσουμε πως όλα τα κόμματα θα τηρούν με τον τρόπο αυτό πλέον τα βιβλία τους, ώστε κάθε έσοδο και έξοδο να ανταποκρίνεται σε ένα ΑΦΜ. Από κει και πέρα, ας θεωρήσουμε ως βάση τον αριθμό των ταμειακώς τακτοποιημένων μελών (ετήσιες συνδρομές, όχι δωρεές) και το συλλεχθέν ποσό και ας επιτρέψουμε τον τραπεζικό δανεισμό των κομμάτων σύμφωνα με τον παραπάνω κανόνα βιωσιμότητας. Και μόνον αφού δανειστούν να δικαιούνται δημόσιας επιχορήγησης (τριμερής χρηματοδότηση) ίση με το ύψος του δανεισμού για να καλύπτουν -ειδικά τα μικρότερα- τις δαπάνες λειτουργίας τους. Έτσι, αν πείθεις περισσότερα μέλη να πληρώνουν μεγαλύτερη ετήσια συνδρομή τότε θα μπορείς να διεκδικείς μεγαλύτερη χρηματοδότηση ή δάνειο...

Μπορούμε να επεκτείνουμε τη λογική αυτή και στους πολιτικούς, να τους δώσουμε το δικαίωμα να συνιστούν μη κερδοσκοπικές εταιρείες υποστήριξης που θα χρηματοδοτούνται με τον παραπάνω κανόνα, με τη λογική αυτή μπορούμε και να διαχειριστούμε και τον απαραίτητο περιορισμό των δαπανών του δημοσίου για τους εκλεγμένους. Κι από κει και πέρα, όποιος θέλει να μπορεί να κάνει δωρεά, δημόσια, φανερή, στο κόμμα της αρεσκείας του ή και σε περισσότερα, αν πιστεύει ότι έτσι εξυπηρετεί κάποιο συμφέρον του.

Σημαντική παράμετρος: κόμματα και πολιτικοί θα έχουν υποχρεώση δημοσίευσης προϋπολογισμού και απολογισμού σύμφωνα με τα ισχύοντα για τις εταιρείες και θα ελέγχονται ετησίως με ευθύνη του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Όποιο κόμμα δεν επιθυμεί τον έλεγχο από την κοινωνία, πολύ απλά δεν θα δικαιούται συμμετοχής σε εκλογικές διαδικασίες. Όσο για τις εκλογές, ας τις προϋπολογίζουν ανά τετραετία όπως κάνει κάθε σοβαρή επιχείρηση με τις μεγάλες εκδηλώσεις που την αφορούν και αν προκύψουν εκτάκτως τότε ας ζητάνε επιπλέον ενίσχυση από τους μετόχους-μέλη ή δωρεές από φίλους-υποστηρικτές...