3.2.10

Επιχειρηματικότητα ...από το 2011



Μία από τις πλέον «καυτές πατάτες» της ελληνικής κοινωνίας είναι το σαφές έλλειμμα επιχειρηματικότητας και η σαφής υστέρηση ιδιωτικών, πραγματικά παραγωγικών, επενδύσεων. Τετριμμένη πλέον η συνήθης διακήρυξη της πλειοψηφίας των κυβερνώντων εδώ και δεκαετίες περί «αύξησης των δημοσίων επενδύσεων» δηλεί πολλά λιγότερα από όσα κρύβει για την νοοτροπία του Ελληνικού κράτους για την επιχειρηματικότητα. Επενδύσεις; Ο δημόσιος τομέας. Ο ιδιωτικός; τι είναι αυτό;;

Θυμάμαι πόσο χειροκρότησα τις δηλώσεις Χατζηδάκη ως υπουργού Ανάπτυξης πέρυσι για την απλούστευση της διαδικασίας ίδρυσης εταιρειών και την αναμόρφωση του καθεστώτος αδειοδότησης βιομηχανικών και μεταποιητικών μονάδων. Πιστεύω ήταν ο πρώτος υπουργός τα τελευταία χρόνια που ανέδειξε το θέμα (σίγουρα την πρόθεση την είχαν και άλλοι αλλά είχε παραμείνει πρόθεση), άσχετα αν για άλλους λόγους δεν πρόλαβε να ολοκληρώσει την πρόθεση του νομοθετώντας.

Χειροκρότησα λοιπόν, καθώς στα είκοσι χρόνια που δραστηριοποιούμαι σε συγκεκριμένο μεταποιητικό βιομηχανικό κλάδο ως στέλεχος μάρκετινγκ και ανάπτυξης έχω δει πάμπολλες παρανομίες επιβληθείσες από το ισχύον νομικό σύστημα, έχω δεν υποδιαστολές σε ιπποδυνάμεις να μετακινούνται εντέχνως μια θέση δώθε, έχω δει καινοτόμες επιχειρήματικές προσπάθειες από ανθρώπους μορφωμένους να γίνονται βορά καταφερτζήδων μηχανικών και επιτήδειων δημοσίων υπαλλήλων, έως ότου «στο τραπέζι που τα πίνεις, ξεχνώ το φακελλάκι μου...».

Το θέμα αποτέλεσε και μία από τις κύριες προγραμματικές δεσμεύσεις της παρούσας κυβέρνησης. Μάλιστα, σύμφωνα με τις προεκλογικές εξαγγελίες, υπήρχε έτοιμο και το νομοσχέδιο. «Τι χαρά», σκέφτηκα τότε, «δεν είχαμε τίποτα, τώρα θα έχουμε δύο νομοθετικές προτάσεις αντιπαρατιθέμενες, κάτι θα γίνει...». Η επιχειρηματικότητα, η ιδωτική επιχειρηματικότητα, είναι βλέπετε η ατμομηχανή μιας οικονομίας, όχι ο δημόσιος τομέας. Το δημόσιο φτιάχνει τις υποδομές, ορίζει τους κανόνες του επιχειρείν και ελέγχει την χρήση των μεν και την τήρηση των δε. Οι πολίτες, οι ιδιώτες είναι που συν-εταιρί-ζονται και επιχειρούν με σκοπό το κέρδος. Και δια του κέρδους αυτού χρηματοδοετείται η ανάπτυξη, η δημιουργία υποδομών, η δημιουργία θέσεων εργασίας.

Ομολογώ ότι το θέμα το είχα «χάσει» λίγο, μέσα στον ορυμαγδό των πληροφοριών για την κακή οικονομική κατάσταση της χώρας. Προχθές, ξεκαθαρίζοντας κάποιους ψηφιακούς φακέλλους, βρήκα και πάλι κάποια σχετικά κείμενα και ανακοινώσεις που είχα συλλέξει επί υπουργίας Χατζηδάκη, εν αναμονή της νομοθετικής πρωτοβουλίας. Λένε ότι όταν κάτι ακουστεί μία φορά τυχαία, αμέσως μετά θα ακουστεί και πολλές άλλες. Έτσι τη Δευτέρα από του βήματος του Συνεδρίου του Economist, άκουσα πάλι την πρόθεση της κας Κατσέλη να βοηθήσει την επιχειρηματικότητα στη χώρα μας
«...με την δραστική απλούστευση όλων των διαδικασιών ίδρυσης, αδειοδότησης και λειτουργίας των επιχειρήσεων. Αυτή τη στιγμή, όπως πολύ συχνά με έχετε ακούσει να λέω, για να κάνει κάποιος επένδυση στην Ελλάδα πρέπει να είναι ήρωας. Πόροι δεν λείπουν, επενδυτικές ευκαιρίες υπάρχουν πολλές και αυτό το διαπιστώνουμε καθημερινά, αυτό που χρειάζεται είναι να μπει τέλος στις πολυδαίδαλες και πολύπλοκες διαδικασίες που αποτρέπουν πρωτοβουλίες για παραγωγικές επενδύσεις να αυξάνουν το κόστος της επιχειρηματικής δράσης.»

Υποσχέθηκε μάλιστα η υπουργός ότι ο νόμος θα έχει ψηφιστεί μέχρι το τέλος Μαΐου και στις δυο του φάσεις, πρώτον μέχρι τέλος Φεβρουαρίου για την ίδρυση επιχειρήσεων και μετά για την απλούστευση διαδικασιών αδειοδότησης.

Η όλη δήλωση δεν μας είπε κάτι καινούργιο, είναι απλά δηλωτική προθέσεων, όπως και η συντριπτική πλειοψηφία των κυβερνητικών δηλώσεων των τελευταίων τεσσάρων μηνών (εξαίρεση αποτέλεσαν οι δηλώσεις κατάργησης μέτρων της προηγούμενης κυβέρνησης και οι δηλώσεις ανακοίνωσης επιβολής φόρων και τελών που εξ' ανάγκης εμπεριείχαν ενέργεια). Δεν έχω μάθει να κατακρίνω εκ προθέσεων, έχω μάθει να έχω υπομονή και επιμονή και να κρίνω ενέργειες και αποτελέσματα. Απλά δηλώνω ότι το όλο πλέγμα της αναμόρφωσης του σημερινού αισχρού καθεστώτος εκτιμώ ότι δεν θα αρχίσει να έχει αποτέλεσμα πριν το 2011, ο νόμος θα ψηφιστεί τον Μάϊο, μέχρι να συνταχθούν, υπογραφούν και επικοινωνηθούν οι εφαρμοστικές αποφάσεις θα τελειώσει η χρονιά. Δυστυχώς ο κυβερνητικός τομέας λειτουργεί αργά, πολύ αργά, απελπιστικά αργά. Ακόμα και σε περιόδους όπως η σημερινή, στην οποία η άμεση νομοθέτηση και εφαρμογή ενός νέου, απλούστερου, συστήματος ίδρυσης και αδειοδότησης επιχειρήσεων θα μπορούσε να αποτελέσει μια «αναπτυξιακή ανάσα» στα δύσκολα ταμειακά μέτρα που πρέπει να ληφθούν.

Θα περιμένω όμως... Και όσο θα περιμένω, θα διαβάζω το παρακάτω κείμενο του Γιώργου Κράλογλου (capital.gr) ο οποίος σε λίγες γραμμές κατάφερε να συμπυκνώσει αυτά που δεν είπε η κα Κατσέλη για τους ήρωες επενδυτές, όλον αυτόν τον τραγέλαφο που ζει όποιος αποτολμήσει να ασχοληθεί με την επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα...
Εδώ και 25 χρόνια το καθεστώς λειτουργίας των επιχειρήσεων μεταποίησης στην Αττική και γενικότερα στην Ελλάδα, είναι ασαφές, μπερδεμένο, και σκόπιμα δαιδαλώδες. Πρόκειται για ένα καθεστώς που δεν είναι πολύπλοκο για γραφειοκρατικούς λόγους μόνο. Είναι σκόπιμα πολύπλοκο για λόγους οικονομικών συναλλαγών και εξυπηρέτησης πελατειακών σχέσεων πολιτικών μεταξύ τους [...]

Ασφαλώς και είναι άξια προσοχής η ομολογία της αρμόδιας για τις επενδύσεις υπουργού κ. Κατσέλη ότι είναι ήρωας όποιος ζητάει άδειες για να κάνει επενδύσεις στην Ελλάδα. Θα είναι όμως και άξια συγχαρητηρίων η κ. Κατσέλη μόνο αν καταφέρει να μετατρέψει, έστω και αυτές τις άδειες, από κουρελόχαρτα που είναι σήμερα, σε ισχυρά αξιόπιστα κρατικά έγγραφα αναγνωρίσιμα από όλο το κράτος.

Γιατί δυστυχώς γι΄ αυτήν την αλήθεια ή δεν έχει ενημερωθεί ακόμη η αρμόδια υπουργός Οικονομίας ή την έχει διαπιστώσει αλλά μας την απέκρυψε γιατί φοβάται ότι δεν μπορεί να κάνει τίποτα.

Οι άδειες που εκδίδει το σημερινό υπουργείο Οικονομίας (από τότε που ήταν υπουργείο Βιομηχανίας και στη συνέχεια Ανάπτυξης) για τα πάσης φύσεως εργοστάσια ή τις απλές επιχειρήσεις, δηλαδή από ένα φούρνο της γειτονιάς μέχρι μια γιγαντιαία χαλυβουργία δεν έχουν καμία (πραγματική) αξία κρατικού εγγράφου. Μπορούν να ακυρωθούν ακόμη και με μια απόφαση Δημάρχου που εξυπηρετεί τα πολιτικά συμφέροντα του στην περιοχή ή τα πολιτικά συμφέροντα βουλευτών του κόμματος που κυβερνά. Αρκεί ο Δήμαρχος να είναι κυβερνητικός.

Βεβαίως νομικά αυτά δεν στέκουν. Και είμαι βέβαιος ότι αυτός θα είναι ο αντίλογος των αρμοδίων υπηρεσιών.

Ακριβώς όμως στο σημείο αυτό είναι και το αίσχος της πραγματικότητας που επικρατεί.

Γιατί έτσι και η συγκεκριμένη επιχείρηση ενοχλεί πολιτικά την κυβέρνηση, το αρμόδιο υπουργείο (που υποτίθεται ότι προστατεύει και ενισχύει την ανάπτυξη) «επιστρατεύεται» να ανατρέψει την κατάσταση. Θα βρει λοιπόν, με χίλια δύο τερτίπια, λόγους για να ακυρώσει την άδεια που το ίδιο εξέδωσε έστω και δύο μήνες πριν!!!

Και αν δεν το καταφέρει, με την μία, θα συσπειρώσει στις δυνάμεις του τις υπηρεσίες του υπουργείου Περιβάλλοντος, τις αρχαιολογικές Υπηρεσίες, τον Τουρισμό και την Νομαρχία.

Εάν παρ΄ όλα αυτά εσείς θέλετε να πιστεύετε στο παραμύθι των αρμοδίων και των υπευθύνων υπουργών για τη σημασία που έχουν οι άδειες του υπουργείου Οικονομίας (πρώην ΥΠΑΝ) στην ελεγχόμενη λειτουργία των εργοστασίων και την περιβαλλοντική προστασία σας πληροφορώ τα εξής: αυτή τη στιγμή λειτουργούν στο Λεκανοπέδιο της Αττικής πάνω από 5.000 μικρές και μεσαίες βιοτεχνίες χωρίς καμιά νόμιμη άδεια. Και αυτό όχι γιατί δεν θέλουν να είναι νόμιμοι οι επιχειρηματίες. Αλλά γιατί εδώ και 25 χρόνια το καθεστώς λειτουργίας των επιχειρήσεων μεταποίησης στην Αττική από ένα ζαχαροπλαστείο μέχρι ένα Ναυπηγείο είναι ασαφές, μπερδεμένο, και σκόπιμα δαιδαλώδες. Πρόκειται για ένα καθεστώς που δεν είναι πολύπλοκο για γραφειοκρατικούς λόγους μόνο.

Είναι σκόπιμα πολύπλοκο για λόγους οικονομικών συναλλαγών (μαγαζάκια δημοσίων υπαλλήλων) και εξυπηρέτησης πελατειακών σχέσεων πολιτικών μεταξύ τους αλλά και μεταξύ της τοπικής αυτοδιοίκησης και της κυβέρνησης.

Προτιμούν συνεπώς αρμόδιοι να αφήνουν 5.000 παράνομες επιχειρήσεις από το να αποσαφηνίσουν και να απλοποιήσουν το καθεστώς και να χαθεί έτσι ένα ολόκληρο σύστημα πολιτικών και άλλων συναλλαγών. Και για να διασκεδάσουμε την ιστορία. Σε γειτονιές της Αθήνας λειτουργούν σήμερα
επιπλάδικα που έχουν άδεια φερετροποιείου!!!

Αλλά να φύγουμε από την Αττική και να πάμε σε ολόκληρη την Ελλάδα. Περιφερειακή και παραμεθόριο. Σκόπιμα οι κυβερνήσεις των τελευταίων 20 ετών τουλάχιστον δεν προσδιορίζουν με σαφήνεια τις περιοχές όπου ένας επενδυτής μπορεί να στήσει την εργοστασιακή του μονάδα. Σκόπιμα ώστε να αποφεύγουν το πολιτικό κόστος των ψηφοφόρων της περιοχής αλλά και να εξυπηρετούν τα συμφέροντα των βουλευτών τους.

Βεβαίως άδειες λειτουργίας των εργοστασίων εκδίδουν (μετά κόπων, βασάνων και λαδωμάτων) οι Νομαρχίες και, όπου χρειάζεται, τα αρμόδια υπουργεία.

Αλλά εδώ είναι το θέμα. Τι αξία έχουν οι άδειες αυτές όταν μαζευτεί μια ομάδα κατοίκων (συνήθως πρόκειται για οικοπεδοφάγους) και ζητήσει από τον Βουλευτή της να φύγει το εργοστάσιο επειδή υποβαθμίζει τουριστικά την περιοχή; Καμία απολύτως αξία. Μια προσφυγή στο Συμβούλιο της Επικρατείας και τα πάντα τακτοποιούνται. Βεβαίως το Συμβούλιο της Επικρατείας κάνει την νομική του δουλειά και τίποτε περισσότερο. Ο επιχειρηματίας όμως δεν έχει «συνήγορο» το υπουργείο που εξέδωσε την άδεια. Τόσο το υπουργείο όσο και η Νομαρχία τον εγκαταλείπουν. Και ας απασχολεί το συγκεκριμένο εργοστάσιο δεκάδες κατοίκους της περιοχής.

Το κράτος προστρέχει να βοηθήσει την συγκεκριμένη επιχείρηση μόνο αν συμβαίνει να είναι κρατική. Οπως, για παράδειγμα, έγινε με την ΔΕΗ στην Μαλακάσα όταν προσπάθησε να περάσει γραμμές υπερυψηλής τάσεως.

Συνεπώς η πάταξη της αδικαιολόγητης γραφειοκρατίας που επιδιώκει (ασφαλώς πολύ ορθά) η κ. Κατσέλη δεν πρόκειται, από μόνη της, να φέρει την άνοιξη στις επενδύσεις.

Επενδύσεις στον τόπο θα γίνουν μόνο όταν το κράτος σταθεί δίπλα στον (έντιμο βεβαίως) επενδυτή ως «συνήγορός» του αντί να στέκεται απέναντί του (όπως συμβαίνει σήμερα) για εξυπηρετούν οι κυβερνήσεις το λαϊκίστικο τους προφίλ και τα πελατειακά τους συμφέροντα.

Θα περιμένω λοιπόν... Όχι τίποτε άλλο, μπορεί η εμπειρία μου την τελευταία δεκαετία όταν ανέλαβα να ιδρύσω και να διαχειριστώ επιχειρήσεις σε διάφορες χώρες της περιοχής, ανάμεσα τους σε Τουρκία, Βουλγαρία, Ρουμανία και Σερβία, να μου έχει δείξει ότι παντού υπήρχαν στρεβλώσεις, παντού όμως υπήρχε βούληση και θέληση να ανατραπούν άμεσα και να λειτουργήσει η επιχειρηματικότητα, αλλά δεν ξεχνώ ότι εδώ είναι Ελλάδα, δεν είναι παίξε γέλασε...