7.12.09

Moνοπώλιο;; Όχι δα... Το δίκιο του εργάτη...


Το χρονικό του πολέμου επιβίωσης ενός μονοπωλίου που αργοσβήνει
Του Χάρη Φλουδόπουλου στο capital.gr


Γράμμα κενό νόμου αποδεικνύονται στη χώρα μας εν έτει 2009, οι ψηφισμένοι από το κοινοβούλιο νόμοι, οι εκτελεστές αποφάσεις ρυθμιστικών αρχών και οι υποχρεώσεις που απορρέουν από το κοινοτικό δίκαιο. Τις τελευταίες ημέρες, η ενεργειακή αγορά ζει ένα εν εξελίξει θρίλερ, με αφορμή το... «απονενοημένο διάβημα» δύο ισχυρών ομίλων (Μυτιληναίου, Μότορ Όιλ) να αμφισβητήσουν το πανίσχυρο κρατικό και γραφειοκρατικό μονοπώλιο που υπάρχει στην αγορά φυσικού αερίου. Μια υπόθεση που ξεκίνησε δύο μήνες πριν όταν μέσω της εταιρείας Αλουμίνιον της Ελλάδος, επιχειρήθηκε η σύμφωνα με το γράμμα και πνεύμα του νόμου εισαγωγή υγροποιημένου αερίου. Εις μάτην.

Συνδικαλιστές, νομικοί σύμβουλοι, μέλη των διοικήσεων των κρατικών εταιρειών, ακολουθώντας μια πρωτοφανή στα χρονικά παρελκυστική πρακτική –υπό την ανοχή ή προστασία ποιών άραγε– πέτυχαν να «κερδίσουν» έστω και λίγο χρόνο διατήρησης στη ζωή του μονοπωλίου τους. Έτσι η πρώτη απόπειρα αμφισβήτησης του υφιστάμενου status quo στο φυσικό αέριο, τελείωσε με μία πύρρειο... ήττα. Το φορτίο των δύο ομίλων, τελικά κατευθύνθηκε για άλλες πολιτείες όπου επιτρέπεται το εμπόριο ενώ η χώρα μας έμεινε για έναν ακόμη μήνα με το μονοψώνιο της ΔΕΠΑ, η οποία σημειωτέον πουλάει κατά πολύ ακριβότερα το αέριο (καθώς έχει μακροχρόνιες συμβάσεις) από το κόστος που σήμερα υπάρχει στη διεθνή αγορά LNG.

Ωστόσο εκείνο που μένει από την ιστορία του ιδιωτικού υγροποιημένου αερίου LNG που αυτή τη φορά δεν πέρασε το κατώφλι των αγωγών του ΔΕΣΦΑ, είναι ότι είναι θέμα χρόνου να επικρατήσει η απλή λογική και η αγορά να ανοίξει. Το πλούσιο παρασκήνιο αυτής της προσπάθειας παρουσιάζει πραγματικό ενδιαφέρον, καθώς αναδεικνύει τα πρωτοφανή αντανακλαστικά ενός μονοπωλίου που απειλείται.

Το χρονικό
Σε μια περίοδο όπου η ελληνική βιομηχανία δοκιμάζεται, κάθε απόπειρα μείωσης του ενεργειακού κόστους είναι κάτι παραπάνω από σημαντική. Καθώς λοιπόν το αέριο LNG πωλείται σε αισθητά χαμηλότερη τιμή από το αέριο που πουλά η ΔΕΠΑ, ήταν λογικό οι όμιλοι Μυτιληναίου και Βαρδινογιάννη να θελήσουν να εκμεταλλευτούν τη συγκυρία κάνοντας χρήση του νομοθετικού πλαισίου απελευθέρωσης της αγοράς, που επιτρέπει ελευθερία επιλογής προμηθευτή.

Η αρχή έγινε από την πλευρά της Αλουμίνιον της Ελλάδος, η οποία κινούμενη σύμφωνα με το γράμμα και το πνεύμα του νόμου ήδη από τα τέλη Σεπτεμβρίου υπέβαλε αίτηση στη ΡΑΕ για την εγγραφή της εταιρείας στο μητρώο χρηστών του Εθνικού Συστήματος Φυσικού Αερίου, η οποία και έγινε δεκτή. Το χρονικό των εξελίξεων έκτοτε έχει ως εξής:

Στις 7 Οκτωβρίου η ΑτΕ υποβάλει αίτηση στο ΔΕΣΦΑ για σύναψη σύμβασης χρήσης της Ρεβυθούσας και μεταφοράς φυσικού αερίου ώστε να προχωρήσει στην εισαγωγή του αερίου. Με βάση το νόμο η αίτηση έπρεπε να απαντηθεί εντός 10 εργάσιμων ημερών.

Στις 6 Νοεμβρίου και ενώ η ημερομηνία έχει παρέλθει άπρακτη, η ΑτΕ γνωστοποιεί στο ΔΕΣΦΑ την πρόθεσή της να προμηθευτεί φυσικό αέριο από τρίτο προμηθευτή. Το φορτίο των 65 χιλ κυβικών έχει ημερομηνία παράδοσης από 29 Νοεμβρίου έως 2 Δεκεμβρίου και ζητείται από το ΔΕΣΦΑ ακριβής ημερομηνία για τη χρήση της εγκατάστασης της Ρεβυθούσας και του δικτύου.

Στις 9 και 11 Νοεμβρίου ο ΔΕΣΦΑ απαντά με δύο επιστολές ότι δεν μπορεί να δοθεί πρόσβαση στη Ρεβυθούσα και στο δίκτυο αερίου χωρίς πρώτα να συναφθεί σύμβαση και χωρίς να δοθεί η σύμφωνη γνώμη της ΔΕΠΑ.

Στις 12 Νοεμβρίου, παρ΄ ότι η ΑτΕ θεώρησε ως μη ορθή την άποψη του ΔΕΣΦΑ, στέλνει στη ΔΕΠΑ επιστολή γνωστοποιώντας ότι από 3 Δεκεμβρίου έως 7 Ιανουαρίου θα επιλέξει τρίτο προμηθευτή. Ζητεί από τη ΔΕΠΑ είτε να δηλώσει σύμφωνη γνώμη για τη χρησιμοποίηση της Ρεβυθούσας είτε να προβεί στις απαραίτητες ενέργειες για την εκχώρηση της δεσμευμένης χωρητικής ικανότητας.

Στις 13 και 18 Νοεμβρίου, η ΔΕΠΑ απαντά με επιστολές της για προφανείς –και όχι μόνο– λόγους αρνητικά, σε μια κίνηση που αντίκειται στο ρυθμιστικό πλαίσιο απελευθέρωσης της αγοράς αερίου.

Στις 20 Νοεμβρίου η ΑτΕ απευθύνεται απευθείας στο ΔΕΣΦΑ, για την υπογραφή της σύμβασης μέχρι τις 23 του ίδιου μήνα. Η προθεσμία δεν τηρήθηκε και ο ΔΕΣΦΑ ακολούθησε την τακτική της μητρικής.

Στις 24 Νοεμβρίου η ΑτΕ κάνει καταγγελία στη ΡΑΕ αλλά και στο υπουργείο ΠΕΚΑ για την παράνομη συμπεριφορά του ΔΕΣΦΑ. Η ΡΑΕ εκδίδει σύσταση σύμφωνα με την οποία ο ΔΕΣΦΑ υποχρεούται να διαθέτει σε όλους χρήστες του ΕΣΦΑ πρόσβαση με τους ίδιους όρους, με τον πλέον οικονομικό και διαφανή τρόπο ώστε να εξασφαλίζονται συνθήκες ανταγωνισμού στην αγορά φυσικού αερίου.

Στις 30 Νοεμβρίου, και παρά τη σύσταση ο ΔΕΣΦΑ αντί να εκδώσει απόφαση ζητεί από τη ΡΑΕ αιτιολογημένη γνώμη περί αποδέσμευσης της μεταφορικής ικανότητας. Για πρώτη φορά εκδίδεται και ανακοίνωση του σωματείου των εργαζομένων στο ΔΕΣΦΑ που καταγγέλλει με τη γνωστή συνδικαλιστική ορολογία ιδιώτες και ΡΑΕ.

Στις 2 Δεκεμβρίου η ΡΑΕ εγκρίνει την αιτιολογημένη απόφαση. Μετά από πρωτοβουλία της ΑτΕ, η εταιρεία καλείται τελικά στο ΔΕΣΦΑ για την υπογραφή της σύμβασης ωστόσο διαπιστώνεται αιφνίδια απουσία της νομικής συμβούλου που δηλώνει ασθενής και του αρμόδιου διευθυντή δραστηριότητας που δεν σηκώνει το τηλέφωνό του. Ταυτόχρονα στο παιχνίδι των συνδικαλιστών μπαίνει και το συνδικάτο της ΔΕΠΑ που τάσσεται, εναντίον του ανοίγματος της αγοράς, επικαλούμενο κενά στο θεσμικό πλαίσιο. Το ίδιο βράδυ συγκαλείται δ.σ. στο ΔΕΣΦΑ και ο πρόεδρος φέρνει προς συζήτηση επιστολή παραίτησης του διοικητικού συμβουλίου που δεν εγκρίνεται. Η επιστολή αποστέλλεται παρά ταύτα στο υπουργείο την επόμενη μέρα.

Στις 3 Δεκεμβρίου η ΑτΕ καταθέτει ασφαλιστικά μέτρα ζητώντας να υπογραφεί η σύμβαση και να εκφορτωθεί το φορτίο και καταθέτει εξώδικη δήλωση στο ΔΕΣΦΑ. Ο ΔΕΣΦΑ απειλείται με πρόστιμο από τη ΡΑΕ ενώ η εταιρεία και όσα πρόσωπα έχουν τυχόν ενεργήσει παράνομα βρίσκονται ενώπιον αγωγών για αποζημιώσεις. Το βράδυ της ίδιας ημέρας η νομική σύμβουλος που έχει αναρρώσει από την αιφνίδια ασθένειά της γνωμοδοτεί ότι η σύμβαση με την ΑτΕ δεν μπορεί να καταρτιστεί με τον ίδιο τρόπο όπως εκείνη της ΔΕΠΑ, βάσει και της γνωμοδότησης της ΡΑΕ αλλά και όσων αναφέρονται στο νόμο, με το αιτιολογικό ότι η σύμβαση της ΔΕΠΑ είναι ετήσια και δεν μπορεί να εφαρμοστεί για την ΑτΕ. Η νομική σύμβουλος ζητεί εκ νέου γνωμοδότηση της ανεξάρτητης αρχής, γεγονός που συνεπάγεται νέα καθυστέρηση.

Το πλοίο της ΕΝΙ το οποίο έχει ήδη συμπληρώσει αρόδου στα ανοιχτά των Μεγάρων αρκετά 24ωρα, δεν έχει χρονικά περιθώρια να αναμένει περαιτέρω και αναχωρεί προκειμένου να μεταφέρει το φορτίο σε άλλη αγορά.

Το επεισόδιο τελειώνει όχι όμως και το σίριαλ. Στην όλη διαδικασία, πάντως έχει ενδιαφέρον και η επιλογή του αρμόδιου υπουργείου περιβάλλοντος ενέργειας και κλιματικής αλλαγής να τηρήσει αποστάσεις ασφαλείας από τα τεκταινόμενα. Επί της ουσίας το ΥΠΕΚΑ έπαιξε ρόλο Πόντιου Πιλάτου, μεταξύ των όσων υπαγορεύει το εθνικό και κοινοτικό δίκαιο και όσων διατάσσουν οι συνδικαλιστές και η προστατευμένη γραφειοκρατική νομενκλατούρα.