11.8.09

[Βιβλίο] «Ζάκυνθος ορεινή χώρα», του Διονύση Σπίνου


Για τα ορεινά της Ζακύνθου έχω ξαναγράψει, ήταν μάλιστα μια από τις πρώτες πρώτες δημοσιεύσεις στο blog μου. Χρόνια τώρα, από τότε που πρωτογνώρισα την -καταγόμενη από εκεί- σύζυγο μου, πηγαίνω τακτικά στα μέρη αυτά, τρεις τέσσερις φορές το χρόνο. Το μέρος αυτό, τα ορεινά της Ζακύνθου, το έχω αγαπήσει όσο και τον τόπο καταγωγής του πατέρα μου, στα ημιορεινά της Φθιώτιδας ψηλά στον Σπερχειό, κάθε φορά που τον επισκέπτομαι όλο και κάτι νέο ανακαλύπτω, όλο και κάποιο παιχνίδισμα του βράχου, της θάλασσας και του δάσους θα κερδίσει το βλέμμα μου...

Για την ορεινή Ζάκυνθο διάβασα πάλι προχθές, ένα δημοσίευμα στην Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία και στο ένθετο ΕΠΤΑ το οποίο παρουσίαζε ένα βιβλίο που γράφτηκε για το μέρος.
Η άγνωστη Ζάκυνθος
Λίγα χιλιόμετρα μακριά από τις «αγγλοκρατούμενες» τουριστικές παραλίες, τη ζέστη και την πεδινή ομοιομορφία απλώνεται η ορεινή Ζάκυνθος, τραχιά και άγονη αλλά καταπράσινη και με γρανιτένιους γκρεμούς και μυστηριώδεις σπηλιές.

Αυτή την άγνωστη και απομονωμένη για πολλά χρόνια πλευρά του νησιού μάς γνωρίζει ο Διονύσης Σπίνος με το βιβλίο του «Ζάκυνθος, ορεινή χώρα» που μόλις κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις «Περίπλους».

Καρπός πολύχρονης έρευνας, το βιβλίο εμπλουτίζει την τοπική βιβλιογραφία καθώς καταγράφει περιβαλλοντολογικά, ιστορικά, πολιτιστικά, θρησκευτικά, κοινωνικά, αρχιτεκτονικά και άλλα θέματα της ορεινής Ζακύνθου, στο περάσμά της από τη βιοτεχνική στην βιομηχανική εποχή, το οποίο έζησε ο συγγραφέας. Πλούσιο φωτογραφικό υλικό πιστοποιεί τις «ιδιομορφίες» του ορεινού τμήματος του νησιού και διασώζει στοιχεία ενός πολιτισμού που «διαβρώνεται» από το πέρασμα του χρόνου και την τουριστική ανάπτυξη.

Γεωγραφικά η βουνίσια Ζάκυνθος κυριεύει το δυτικό και βόρειο τμήμα του νησιού, ενώ κατακόρυφες γεωλογικές κατακρημνίσεις που φτάνουν έως και τα 300 μέτρα οριοθετούν και την αρχή ενός τεράστιου υποθαλάσσιου λιθοσφαιρικού ρήγματος. Η περιήγηση συνεχίζεται στα 14 χωριά που απλώνονται στο υψίπεδο, από τις Βολίμες, τις Ορθονιές, την Αναφωνήτρια μέχρι το Καμπί, τον Κοιλιώμενο και το Κερί. Μια ιστορική αναδρομή από την αρχαιότητα -η Ζάκυνθος αναφέρεται από τον Ομηρο ως «υλήεσσα», δηλαδή δασώδης- μέχρι τη βενετική κυριαρχία και την Αντίσταση συμπληρώνει τα πρώτα κεφάλαια.

Η ζωή στη βιοτεχνική εποχή με τις ασχολίες των κατοίκων, τις διατροφικές συνήθειες, τη θρησκεία, τα έθιμα, το μόνιμο πρόβλημα της ελειψης νερού, περιγράφονται με λεπτομέρειες. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στα πέτρινα αριστουργήματα που διακοσμούν πόρτες κατοικιών και παράθυρα εκκλησιών. Ο συγγραφέας προχωράει και στη σκιαγράφηση της σύγχρονης πραγματικότητας με τις δυνατότητες και προοπτικές βελτίωσης των συνθηκών διαβίωσης.

Γεννημένος στη Βολίμες, ο Διονύσης Σπίνος ήταν μαθητής την εποχή του Εμφυλίου, όταν ταξίδεψε για πρώτη φορά από τα ορεινά στη Χώρα με ένα μικρό σαράβαλο λεωφορείο. Ηταν σαν να βρέθηκε στον Παράδεισο. «Είδα τους ανθρώπους κομψούς και καθαρούς, σε αντίθεση με τους ηλιοκαμένους χωρικούς, ευγενικούς και καλοπροαίρετους (...). Είδα πλούτο και αρχοντιά και ζήλεψα. Πήρα την απόφαση να γίνω και εγώ "άρχοντας" και για να γίνει αυτό ένας τρόπος υπήρχε· να μάθω γράμματα». Τον επόμενο χρόνο εγκατέλειψε οικογενειακώς το νησί, αρχικά για την Πάτρα και μετά για την Αθήνα, όπου σπούδασε στη Σχολή Ευελπίδων και στο Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Πολλά χρόνια αργότερα επέστρεψε στο νησί του για να το ανακαλύψει και πάλι με ώριμη ματιά. «Κανείς δεν φεύγει ούτε στιγμή από κάπου, αν δεν συναινούν στο να φύγουν ο νους και το συναίσθημά του», συμπεραίνει ο εκδότης Δ. Βίτσος, στο επίμετρο του βιβλίου.

Το οδοιπορικό συνεχίζεται στα χωριά με τις εκκλησίες και τα καμπαναριά που διασώθηκαν από τους καταστροφικούς σεισμούς, στα παραδοσιακά σπίτια και τους πέτρινους μύλους. Κι από εκεί στις θάλασσες με τα βότσαλα, στους απότομους γκριζοπράσινους βράχους, στο πολυφωτογραφημένο Ναυάγιο, στις Γαλάζιες Σπηλιές που προσκαλούν με την άγρια φυσική ομορφιά σε ένα ταξίδι φυγής από την καθημερινότητα.

(Επτά, Κυριακή 9 Αυγούστου 2009)