13.4.09

Μετά την L'Aquila, η El «πίσω στο σπίτι...»

Την El δεν την ξέρετε... Oύτε κι εγώ την ξέρω, δηλαδή δεν την ξέρω δια ζώσης... τη γνωρίζω όμως μέσα από τα γραπτά της, αυτά που ανεβάζει στο blog της...

Η El είναι μια φυσιολογική Ελληνίδα (δηλαδή μια Ελληνίδα που κουβαλάει όλες τις φυσιολογικές παραξενιές της φυλής της...), μια Ελληνίδα που επέλεξε και σπούδασε Ιατρική. Πρωτοδιάβασα κείμενα της τυχαία όταν υπηρετούσε στη Χίο, συνέχισα να τη διαβάζω και όταν αποφάσισε να πάει στην Ιταλία για να βελτιώσει τις γνώσεις και τις ικανότητες της. Όταν αποφάσισε κάποιο βράδυ να κάνει το blog της privé, με κάλεσε να εγγραφώ για να συνεχίσω να διαβάζω και να σχολιάζω. Ανταποκρίθηκα...

Την προηγούμενη Δευτέρα, Μεγάλη Δευτέρα των Καθολικών, η El βρέθηκε στην Aquila, μαζί με άλλους γιατρούς από το νοσοκομείο που εργάζεται και εκπαιδεύεται. Τέσσερις μέρες μετά επέστρεψε στη Φλωρεντία και, αφού ξεκουράστηκε, έκατσε κι έγραψε. Τίτλος: «Πίσω στο σπίτι...». Το διάβασα χθες, το ξαναδιάβασα σήμερα το πρωί. Και αποφάσισα να το μεταφέρω για να το διαβάσετε κι εσείς...
Πίσω στο σπίτι...

Η πρώτη φορά στη ζωή μου που βίωσα σεισμό ήταν τότε στο μεγάλο της Θεσσαλονίκης. Ήμουν 4ων και 4 πράγματα θυμάμαι. Τη γιαγιά μου να με τραβάει από τα μαλλιά για να με βγάλει έξω ενώ εγώ πήγαινα να κλείσω την τηλεόραση, τα επόμενα βράδια να κοιμόμαστε πάνω στην καρότσα ενός ανοιχτού φορτηγού, τον αδερφό μου που ήταν μωρό να έχει πρηστεί ολόκληρος από τα τσιμπήματα των κουνουπιών και τα άστρα που έβλεπα πριν με πάρει ο ύπνος.

Τα επόμενα χρόνια ως φοιτήτρια στη Θεσσαλονίκη υπήρξαν και άλλοι σεισμοί που όμως ποτέ δεν τους κατάλαβα. Με αποκορύφωμα έναν αρκετά δυνατό που τους έβγαλε όλους στο δρόμο αλλά εγώ συνέχιζα να κοιμάμαι τον ύπνο του δικαίου. Μέχρι που ήρθαν κάποιοι συμφοιτητές μου και με ξύπνησαν.

Πάντα αστειευόμουν ότι εμένα δε μπορεί να με τρομάξει ο σεισμός γιατί απλά δεν τον καταλαβαίνω. Ακόμα και στους μεγάλους σεισμούς της Αθήνας που όλοι είχαν φρικάρει δε μπορούσα να καταλάβω γιατί. Μέχρι που πήγα στη Χίο.

Στις 16 Αυγούστου του 2006 έφτασα στο νησί και την επόμενη παρουσιάστηκα στο νοσοκομείο. Γύρω στις 12 το μεσημέρι άρχισε να κουνάει. Και ήταν η πρώτη φορά που κατάλαβα τι πάει να πει σεισμός. Όταν είδα κάτι ψιλοσοβάδες να πέφτουν παράτησα ότι έκανα και βγήκα έξω. Ήμουν η μοναδική. Όταν τους ρώτησα «Καλά ρε παιδιά δε φοβηθήκατε μη σας πλακώσει το ερείπιο;», μου απάντησαν «Αυτά δεν είναι τίποτα, τα έχουμε συνέχεια και καλά θα κάνεις να τα συνηθίσεις κι εσύ». Το ίδιο βράδυ κοιμήθηκα με τα ρούχα.

Όσο περνούσε ο καιρός συνήθιζα. Στο νησί από τα 100 κουνήματα που έζησα τα 90 έγιναν νύχτα. Καθόμουν και διάβαζα και ξαφνικά στις 3 τα ξημερώματα έβλεπα τη βιβλιοθήκη να έρχεται κατά πάνω μου και τους τοίχους να κουνιούνται. Τις πρώτες φορές είχα πάντα κάτω από το γραφείο ένα μπουκάλι νερό και λούφαζα μέχρι να σταματήσει το κούνημα. Από ένα σημείο και μετά σταμάτησα να δίνω σημασία και περίμενα να τελειώσει για να κάνω καφέ. Είχα συνηθίσει κι εγώ όπως οι ντόπιοι…

Ο σεισμός στην Ιταλία μας βρήκε με το Silvio στη Φλωρεντία όπου, για να είμαι ειλικρινής, αν δε μας ειδοποιούσαν να πάμε στη L’ Aquila, μπορεί και να μη το παίρναμε χαμπάρι την ίδια μέρα. Συνολικά μείναμε 4 μέρες. Το τί είδαμε και το τί κάναμε εκεί δεν έχει καμία σημασία και πραγματικά δεν είμαι σε θέση ακόμα να το περιγράψω ούτε στον ίδιο μου τον εαυτό. Ο εγκέφαλος μου είναι πολύ κουρασμένος και η φρίκη είναι πολύ μεγάλη για να την επεξεργαστεί τώρα.

Τόσες μέρες δεν ήξερα τί γίνεται και τί ακούγετε έξω. Και πολύ περισσότερο στην Ελλάδα. Αφού λοιπόν πλύθηκα καλά καλά είπα να κάτσω να περιπλανηθώ στο νετ. Και κλασσικά, κατέληξα στο ίδιο συμπέρασμα που καταλήγω πάντα όταν διαβάζω ελληνική δημοσιογραφία. Η υπερβολή είναι στο αίμα του έλληνα! Άκου λοιπόν τις σκέψεις μιας απλής γιατρού που δεν σκαμπάζει από μηχανική και αρχιτεκτονική αλλά, θέλει να πιστεύει πως έχει μια άλφα λογική.

Στη L’ Aquila είχα πάει πρώτη φορά πριν 6 ή 7 χρόνια. Όσοι την έχουν επισκεφτεί έχουν να πουν πως είναι (ήταν…) μια πανέμορφη μεσαιωνική πόλη που θα μπορούσε να προσελκύσει πολύ κόσμο εάν δεν υποσκίαζε την αίγλη της η Φλωρεντία και κα’ επέκταση η Τοσκάνη. Ακόμη κι αν δεν την έχει επισκεφτεί κάποιος αλλά έχει επισκεφτεί κάποια άλλη μεσαιωνική πόλη μπορεί να καταλάβει πως το 90% των κτιρίων ήταν διατηρητέα. Αναστυλωμένα μεν, παλιά δε. Ένα το κρατούμενο.

Μετά το σεισμό του 1907 που είχε προκαλέσει τεράστιες ζημιές η πόλη είχε εγκαταλειφτεί. Το Ιταλικό κράτος, σε μια προσπάθεια να ενισχύσει οικιστικά την περιοχή, εφάρμοσε το σύστημα της Πομπηίας και της Βενετίας. Δηλαδή έδωσε κίνητρα οικονομικά, και όχι μόνο, σε ανθρώπους που δεν είχαν στον ήλιο μοίρα. Αν δεν έχεις που να κοιμηθείς και σου πούνε έλα εδώ και θα σου δώσω τσάμπα ή με ελάχιστο κόστος σπίτι θα είσαι χαζός αν δεν πας γιατί ίσως, κάποτε, να γίνει σεισμός. Με αυτά τα κίνητρα εγκαταστάθηκε κόσμος πριν πολλά χρόνια και στην Πομπηία και στη L’ Aquila. Και με τα ίδια κίνητρα παραμένει κόσμος στη Βενετία που σιγά σιγά βυθίζεται.

Η ίδια η πόλη κάθετε πάνω σε ρήγμα. Οπότε ακόμα και τα 2 ρίχτερ είναι αισθητά. Σκέψου ότι είσαι σπίτι σου και απ’ έξω σκάβουν το δρόμο με κομπρεσέρ. Ένα τράνταγμα, ελαφρύ μεν ενοχλητικό δε, το αισθάνεσαι. Φαντάσου τώρα να κάθεσαι πάνω στο κομπρεσέρ. Διαλύεσαι ολόκληρος ακόμη κι αν οι δονήσεις είναι στη μικρή σκάλα του μηχανήματος. Κάπως έτσι λοιπόν ήταν και η L’ Aquila. Σχεδόν στο κέντρο.

Το 6,3 με δεδομένο ότι το επίκεντρο είναι πολύ κοντά στο κέντρο της πόλης και σε μικρό εστιακό βάθος, ε δε χρειάζεται να είσαι γεωφυσικός για να καταλάβεις ότι θα είναι φονικό. Λαμβάνοντας υπόψη λοιπόν όλα τα παραπάνω καθώς και την παλαιότητα των κτιρίων μαζί με την ίδια τη δομή της πόλης, μέχρι ένα σημείο η καταστροφή και τα χαλάσματα είναι λογικά επακόλουθα. Από την άλλη μεριά όλοι αναρωτιούνται πως είναι δυνατόν να έπεσαν και καινούργια κτίρια (πολυκατοικίες, νοσοκομείο, δημοτικό μέγαρο κ.α.). Τότε στην Αθήνα πώς έπεσε εκείνη η πολυκατοικία και σκότωσε ένα σωρό κόσμο; Η μίζα, η κλεψιά και η λαμογιά δεν είναι προνόμιο μόνο του έλληνα εργολάβου. Είναι και του ιταλού, και του ισπανού, και του τούρκου…όλων!

Άκουσα ότι οι ιταλοί ολιγώρησαν και χάθηκε πολύτιμος χρόνος. Από προσωπική εμπειρία θεωρώ πως η ιταλική πολιτική προστασία είναι από τις καλύτερες (αν όχι η καλύτερη) στην Ευρώπη. Κατ’ αρχήν είναι αποκεντρωμένη. Η ΥΠΟ κάθε περιοχής είναι ανεξάρτητη και τα σχέδια δράσης είναι προσαρμοσμένα στις ανάγκες και τους δυνητικούς κινδύνους που μπορεί να υπάρξουν στην κάθε περιοχή. Αυτή η καταστροφή στην κυριολεξία τους έπιασε στον ύπνο. Το λάθος των ιταλών ίσως ήταν το ότι δεν πήραν στα σοβαρά τους μικρούς σε ένταση και διάρκεια σεισμούς που γίνονταν τον τελευταίο καιρό. Και πάλι όμως, σκέψου ότι είμαστε σε μια περιοχή που δίνει συνέχεια σεισμικές δονήσεις που από ένα σημείο και μετά μαθαίνεις να ζεις έτσι. Απ’ όσο μπορώ να ξέρω και από πληροφορίες που είχα από συναδέλφους που ήμασταν μαζί στη L’ Aquila οι δυνάμεις που κάλυπταν την περιοχή ενήργησαν αμέσως. Απλά δεν επαρκούσαν για το μέγεθος της καταστροφής. Οι ενισχύσεις που κλήθηκαν από γειτονικές πόλης ήταν πολύ δύσκολο να φτάσουν γρήγορα γιατί δρόμοι και γέφυρες που οδηγούσαν εκεί ήταν κατεστραμμένα. Για να καταλάβεις όταν φτάσαμε με τους άλλους συναδέλφους εκεί, τα ασθενοφόρα, για να μη χάνουμε χρόνο, μας άφησαν έξω από την πόλη (κανα 20λεπτο με τα πόδια) για να κάνουν το γύρω και να μπουν από αλλού.

Τον Μπερλουσκόνη ούτε να τον φτύσω και το λέω και ανοιχτά. Οφείλω όμως να είμαι δίκαιη και να πω πως άδικα κατηγορήθηκε όταν δήλωσε πως «δε χρειαζόμαστε βοήθεια». Πραγματικά εκεί ήμασταν όσοι ακριβώς έπρεπε να είμαστε και πήγαμε όσοι ακριβώς έπρεπε να πάμε. Η ανταπόκριση και σε γιατρούς και σε βοηθούς και σε διασώστες και σε φάρμακα και σε μηχανήματα ήταν άμεση και πλήρης. Ανέλαβα στο σύνολο 21 άτομα αμέσως μετά που βγήκαν από τα συντρίμμια και πραγματικά ανά πάσα στιγμή υπήρχε στα αριστερά μου φορείο και δεύτερος γιατρός για να συνοδέψει με το ασθενοφόρο στους χώρους που είχαν στηθεί τα ιατρεία. Δεν υπήρχε περίπτωση να ζητήσω κάτι και να μην το έχω άμεσα.

Η υποδοχή των αστέγων νομίζω πως ήταν παραδειγματική. Στους καταυλισμούς που στήθηκαν υπήρχαν μεγάλες σκηνές, ελαφριές για να μεταφέρονται εύκολα, τοποθετημένες σε χώρο που είχε στρωθεί με χαλίκι και εξοπλισμένες με κρεβάτια, στρώματα και αερόθερμα. Ναι, την πρώτη νύχτα δε φτάναν για όλους και πολλοί κοιμήθηκαν στα αυτοκίνητα. Συνέχεια όμως έφταναν και άλλες για να καλύψουν τις ανάγκες.

Πραγματικά νευριάζω που διαβάζω την απίστευτη κριτική που κάνουν οι έλληνες δημοσιογράφοι. Που προσπαθούν να ρίξουν ευθύνες και να σταυρώσουν κόσμο. Το μέγεθος της καταστροφής από το σεισμό στην Αθήνα το είδα από την τηλεόραση. Δε θυμάμαι να είχαμε τότε καμία οργάνωση. Θα σου πω ένα άλλο σενάριο εγώ. Η Χίος είναι πολύ κοντά στο ρήγμα που υπάρχει στο θαλάσσιο χώρο ανάμεσα σε αυτήν και τη Μυτιλήνη. Η περιοχή δίνει μικροσεισμούς συνέχεια που (ακόμα κι εγώ) από ένα σημείο και μετά δεν τους λαμβάνεις υπόψην. Στο παρελθόν έχει δώσει ένα μεγάλο σεισμό που ισοπέδωσε την πόλη στην κυριολεξία. Στο υπογράφω λοιπόν, μιας και το νησί το ξέρω πολύ καλά, πως εάν γίνει ποτέ ότι έγινε εδώ δε θα βγει κανένας ζωντανός. Όλα τα σπίτια είναι παλιά και εντελώς κακοδιατηρημένα. Ακόμη και τα καινούργια σπίτια είναι στον αέρα. Χτίζουν 4όροφες πολυκατοικίες χωρίς θεμέλια. Αφού από κάτω είναι νερό. Στο πρώτο σπίτι που έμεινα και ήταν κοντά στη θάλασσα έφυγα άρον άρον γιατί σε ένα κούνημα άνοιξε ο τοίχος στα δύο και αντίκρισα τον γείτονα με το βρακί. Αλλά κι αυτοί που θα προλάβουν να βγουν έξω θα καταπλακωθούν απο τα γύρω κτίρια μιας και δεν υπάρχει ο υποτυπώδεις σχεδιασμός ώστε να αφήσουν κάποιους ανοιχτούς χώρους.

Δεν υποστηρίζω σε καμία περίπτωση ότι οι ιταλοί είναι σωστοί σε όλα και οι έλληνες λάθος στα πάντα. Έζησα πολλά χρόνια στην Ελλάδα και μένω αρκετό καιρό στην Ιταλία για να μπορώ να έχω άποψη και κρίση για το τί είναι καλό στη μια χώρα και τί στην άλλη.

Διάβασα σε πολλά έντυπα ότι κατηγορούν τους ιταλούς ότι δεν πρόσφεραν ψυχολογική υποστήριξη στους έλληνες φοιτητές που ήταν εδώ και στη μάνα του παιδιού που σκοτώθηκε. Κατ’ αρχήν οι έλληνες φοιτητές έφυγαν το ίδιο απόγευμα από την πόλη. Εγώ μόλις έφτασα έψαξα για να βρω τον Aniliko για να δω αν είναι καλά και μου είπαν πως τους έλληνες τους μάζεψε το προξενείο και τους προώθησε προς Ρώμη ή κάποιοι έφυγαν με τα αυτοκίνητα τους. Κατά δεύτερον τη μητέρα του παιδιού ήταν γελοίο να της προσφέρει υποστήριξη ιταλός ψυχολόγος. Η Ελλάδα έπρεπε να στείλει κάποιον ειδικό. Ψυχίατρος δεν είμαι αλλά είμαι άνθρωπος. Και καταλαβαίνω πως αν εγώ ήμουν σε αυτή τη θέση, σε μια ξένη χώρα που δεν ξέρω τη γλώσσα και ένας δικός μου άνθρωπος είναι μες τα συντρίμμια, θα ήθελα να έχω μαζί μου κάποιον που θα καταλαβαίνει τι του λέω, θα έχει την ίδια κουλτούρα με εμένα και δε θα του φαίνετε περίεργο που εγώ κλαίω, χτυπιέμαι και τραβάω τα μαλλιά μου από τον πόνο. Όσο «ίδιοι» και να είμαστε με τους Ιταλούς, στον μεγάλο πόνο και στη μεγάλη χαρά είμαστε εντελώς διαφορετικοί. Εδώ θα μου πεις, ένας κάφρος δημοσιογράφος που έμαθε ότι είμαι ελληνίδα μου την είπε κιόλας που δεν πλησίασα καθόλου στην περιοχή που ήταν το παιδί. Να πάω να κάνω τι; Μπορεί να είμαι γιατρός αλλά δεν είμαι ψυχίατρος. Και είμαι και άνθρωπος και μερικά πράγματα δεν ξέρω και δε μπορώ να τα διαχειριστώ. Και όταν δε μπορώ να διαχειριστώ πράγματα τα κάνω χειρότερα. Όπως όλοι οι άνθρωποι άλλωστε…Από ότι έμαθα μετά, ο συγκεκριμένος έχει σούρει τα άπειρα σε πολλά από τα παιδιά που ήταν εδώ και βοηθούσαν.

Οι άνθρωποι που έχασαν οικογένειες και περιουσίες επιβάλετε να κατηγορήσουν κάποιον για να μην τρελαθούν. Γιατί αυτό εκεί κάτω δεν το χωράει ανθρώπου νους. Οι υπόλοιποι όμως καλά θα κάνουν πριν ανοίξουν το στόμα τους να σκεφτούν και να σεβαστούν ρίχνοντας τα μάτια στο χώμα. Γιατί εκεί κάτω ήμασταν έλληνες, τούρκοι, ιταλοί, ρουμάνοι και όλοι μαζί προσπαθούσαμε. Χωρίς ούτε μια στιγμή να σκεφτούμε τους εαυτούς μας, ότι ήμασταν κουρασμένοι, άυπνοι και πεινασμένοι. Χωρίς μία στιγμή να σταματήσουμε για να κλάψουμε και να ξεσπάσουμε από αυτά που βλέπαμε. Γιατί ξέραμε πως αν εμείς σταματούσαμε κάποιος που ήταν μες στις πέτρες δε θα έβγαινε έγκαιρα. Ο Μουσταφά από την Τουρκία έβγαζε με τα χέρια του πέτρες από την πολυκατοικία που από κάτω ήταν θαμμένος ο έλληνας. Ο Marco από την Ιταλία το πρωί έβγαλε τη μάνα του πεθαμένη από τα χαλάσματα και το μεσημέρι ήταν μαζί μου έξω από την εστία που έπεσε. Η Alicia ήταν από την πρώτη στιγμή εκεί χωρίς να έχει κοιμηθεί καθόλου 4 μέρες και μόνο σήμερα μας είπε την ώρα που φεύγαμε ότι είναι 3ων μηνών έγκυος. Και μπορώ να σου πω για άλλους εκατό ιστορίες…

Όσοι βρεθήκαμε εκεί δεν περιμένουμε ούτε μπράβο ούτε κανα μετάλλιο. Πήγαμε γιατί το θέλαμε. Κι αντί να μας ακυρώνεις και να μας αδειάζεις έτσι πιάσε κανα φτυάρι κι έλα να βοηθήσεις. Αλλά εσύ ανήκεις στην κατηγορία του πάπα και θα σε κράξω σε άλλο ποστ».

Το κείμενο έχει κάμποσες αράδες ακόμα, ευχαριστίες και προσωπικές σκέψεις της El για την παρέα της (εμάς...) και τα όσα κάναμε αυτές τις τελευταίες μέρες. Αυτά θα τα κρατήσω για μας, δε σας αφορούν, ούτε σας ενδιαφέρουν. Σας ενδιαφέρουν μοναχά οι τελευταίες προτάσεις...

«...Μόνο κάθε φορά που περνάω μπροστά από καθρέφτη και βλέπω τα ράμματα στο φρύδι θυμάμαι που ήμουν πριν μερικές ώρες. Και σκέφτομαι πως φέτος, για τους Ιταλούς, αυτή η άνοιξη δε θα έχει Μέγα Σάββατο…

Καλημέρα από την Ιταλία…

Να προσέχετε όλοι…και να θυμάστε αυτούς που έμειναν...γιατί η ζωή πρέπει έτσι κι αλλιώς να συνεχιστεί...και να κοιτάτε γύρω σας...γιατί αυτά και αυτοί που βλέπουμε μπορεί να είναι μόνο για μια στιγμή... »

Καλημέρα El... ή ίσως καλησπέρα... τέλος πάντων, καλή να είναι ότι και αν είναι... Και καλό Πάσχα...
Και, όπως σου έγραψα και σε σχόλιο στο blog σου, έχω την αίσθηση ότι θα γίνεις μια καλή γιατρός τελικά, ασχολείσαι πραγματικά με τον άνθρωπο και αυτό είναι κάτι σπάνιο...