7.10.08

Πραγματική οικονομία και όχι οικονομική απληστία !!

Εδώ και μέρες, παρακολουθώ (κι εγώ όπως και όλοι σας) την «κατάρρευση» των οικονομιών διεθνώς με δέος και περίσκεψη. Ακούω ειδήσεις, διαβάζω αναλύσεις, βλέπω δηλώσεις και συνεντεύξεις. Και;; κανείς δεν λέει το απλό, το αυτονόητο, αυτό που με έκανε να βάλω τη λέξη «κατάρρευση» σε εισαγωγικά: δεν καταρρέει καμμιά οικονομία, απλά έσκασε η φούσκα...

Μα, θα πείτε, φούσκα ήταν όλα ;;; Όχι δεν ήταν όλα φούσκα, γι'αυτό και δεν καταποντίστηκαν όλα. Υπάρχει πραγματική οικονομία και αυτή επιβιώνει. Τι εννοώ: πάντα κάποιος θα παράγει σιτάρι, πάντα κάποιος θα το φτιάχνει ψωμί και πάντα κάποιος θα το αγοράζει για να το φάει. Αυτο είναι πραγματικό, δεν αλλάζει. Εκείνο που αλλάζει είναι ο τέταρτος της παρέας, αυτός που ποντάρει στο ότι αυτός που τρώει θα θέλει διπλή ποσότητα αύριο, στο ότι αυτός που φουρνίζει ψωμί θα έχει ένα ατύχημα σε έξι μήνες κ.λπ. κ.λπ., και -για να μη νιώθει ανασφάλεια- ψάχνει να βρει εναν πέμπτο να μοιραστεί το ρίσκο του τζόγου...

Εκείνο που πέφτει είναι το γιάπικο (και καθόλου φιλελεύθερο) δόγμα ότι «η απληστία είναι η κινητήρια δύναμη της εξέλιξης, είναι η ίδια η εξέλιξη». Είναι το δόγμα αυτό που θεοποιήθηκε από εκατοντάδες χιλιάδες διευθυντικά στελέχη, μάνατζερς, επενδυτές και χρηματιστές κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του ‘90 και στις αρχές του 21ου αιώνα. Είναι το δόγμα που προκάλεσε μια σειρά από σκάνδαλα νόθευσης των εταιρικών κερδών από διευθυντικά στελέχη και μάνατζερ μεγάλων επιχειρήσεων (βλέπε ENRON κλπ) που, όντας οι ίδιοι κάτοχοι stock options, είχαν θέσει ως στόχο τους την με κάθε μέσο αύξηση της αξίας των εταιρικών μετοχών, ακόμη κι αν αυτό σήμαινε εξαπάτηση των επενδυτών.

Εκεί που έψαχνα στο internet βρήκα το παρακάτω: «Η απάτη και η νόθευση των εταιρικών λογαριασμών είναι καταστροφική για την ελεύθερη αγορά και γενικότερα για την ίδια την εύρυθμη λειτουργία της κοινωνίας μας… Η ομαλή λειτουργία της αγοράς εξαρτάται σε κρίσιμο βαθμό από το επίπεδο εμπιστοσύνης – εμπιστοσύνη στους συναδέλφους μας κι εμπιστοσύνη σ’ αυτούς με τους οποίους συναλλασσόμαστε… Τα τελευταία χρόνια μέτοχοι και επενδυτές θα είχαν προστατευτεί από την παραπληροφόρηση και την παραχάραξη των πραγματικών δεδομένων, εάν κάποιος από τους θεσμούς που διασφαλίζουν τη σωστή αξιολόγηση των επιχειρήσεών μας είχε κάνει σωστά τη δουλειά του. Κανείς όμως δεν την έκανε. Δικηγόροι, ελεγκτές, διοικητικά συμβούλια, αναλυτές, μεγάλοι θεσμικοί επενδυτές, ρυθμιστικές αρχές, όλοι απέτυχαν για διαφορετικούς λόγους ο καθένας να κρούσουν τον κώδωνα του κινδύνου σ’ αυτούς οι οποίοι παραβίαζαν το επίπεδο εμπιστοσύνης στην κοινωνία μας».
Τα πρώτα σημάδια ανάδρασης της κοινωνίας είχαν έρθει από το 2002 από επίσημη φωνή, αυτή του τότε επικεφαλής της Ομοσπονδιακής Κεντρικής Τράπεζας των ΗΠΑ, Alan Greenspan, σε ομιλία του σε κάποια επιτροπή της αμερικάνικης γερουσίας.

Τι λέει αυτή η δήλωση;; Μα το αυτονόητο, ότι η απληστία δεν δημιουργεί αειφόρο ανάπτυξη του πλούτου, αντίθετα τον καταστρέφει. Η ανάπτυξη δεν μπορεί να στηρίζεται σε προσδοκίες και να μεταφράζεται με διψήφια ποσοστά και καμπύλες και τάσεις προσδοκιών. Τουλάχιστον όχι χωρίς να μπαίνει σε κίνδυνο η οικονομική σταθερότητα και η κοινωνική συνοχή.

Μάλλον τότε κανείς δεν έλαβε στα σοβαρά το μήνυμα Greenspan, απλά ο φορέας της αναπτυξιακής απληστίας που τότε ήταν μικρές, μεσαίες και μεγάλες ιδιωτικές εταιρείες πλέον μετασχηματίστηκε σε μορφή χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, ο τζόγος του καφενείου απέκτησε υπόσταση έγινε «παίγνιον καζίνο», αφού οι λαγοί ανέβασαν τον ρυθμό τράπεζες και ασφαλιστικές εταιρείες πέρασαν στο κεφάλι να οδηγήσουν την κούρσα... «οι δρόμοι της απληστίας μετετράπησαν σε λεωφόρους», κατά Greenspan.

Είναι η περίοδος που ο δανεισμός επελέγη για να τροφοδοτήσει την ανάπτυξη. Δανεισμός όμως χωρίς όρια, χωρίς κριτήρια, χωρίς προδιαγραφές, χωρίς έλεγχο. Ήταν η περίοδος που ο καθένας μας λάμβανε κάθε βδομάδα τρεις τέσσερεις επιστολές «συγχαρητήρια, σας προεγκρίναμε χιλιάδες ευρώ μπουρμπουτσαλοδανείου, περάστε από το κατάστημα να παραλάβετε». Να παραλάβω να τα κάνω τι;; Να τα τοκίσω σε απλή ή προθεσμιακή κατάθεση δεν είχε νόημα, ήταν τόσο χαμηλά τα επιτόκια που ούτε για καφέ δε φτάναν τα κερδισμένα. Άρα;; Κατανάλωση ή επένδυση.

Επένδυση;; που;; πως;; ερχόταν η τράπεζα: «δώστε μας πίσω αυτά που σας δώσαμε να σας δώσουμε ένα σύνθετο δομημένο μαντζαφλάρι που έχει αποδόσεις καλύτερες και ο εκδότης εγγυάται το κεφάλαιο χ... ψ... ζ... ω...». Αυτό σε απλά ελληνικά λέγεται ανακύκλωση και -αν μεγαλώνει- φούσκα, δε λέγεται ανάπτυξη.

Έχω ξαναγράψει για το θέμα, γι'αυτό δε θα συνεχίσω επαναλαμβάνοντας τα ίδια. Ανάπτυξη μπορεί να υπάρξει μόνο στα μεγέθη της πραγματικής οικονομίας, μόνο αν παράγεται κάτι αναγκαίο, και παράγεται πλέον σε μεγαλύτερη ποσότητα και καλύτερη ποιότητα. Ανάπτυξη μόνο στους αριθμούς δε μου λέει πραγματικά τίποτα, ασχολούμαι επαγγελματικά με το μάρκετινγκ πολλά χρόνια και ξέρω ότι τους αριθμούς μπορείς να τους δεις και να τους παρουσιάσεις από πολλές πλευρές και με πολλές διαφορετικές μορφές... Αρκεί... αρκεί κανείς ποτέ να μη σου ζητήσει να δει αυτό στο οποίο αντιστοιχούν. Γιατί αυτό είναι ένα, το ίδιο πάντα... Είναι η πραγματική οικονομία, είναι αυτό που μπορείς να παράξεις είτε ως προϊόν είτε ως υπηρεσία, είναι αυτό στο οποίο πρέπει όλοι να επικεντρωθούμε, είναι αυτό που υπάρχει και το βλέπουμε, είναι αυτό που μας γεμίζει αισιοδοξία για ένα οικονομικό μέλλον, ριζικά διαφορετικό...